|
TBA, bilisim/bilgisayar alaninda hem teknik konulari hem de
sosyal konulari içermektedir. TBA, ayni zamanda ülkemizin "Bilisim Insan
Kaynaklari Rehberi" niteligindedir; nitelikli ve deneyimli tüm bilisim
insanini TBA'da görebilirsiniz.
Akademik/periyodik dergi çıkartıyoruz.
Ayrıntı için
buraya tıklayınız.
Bilisim/bilgisayar profesyonellerinin;
bilgisayar mühendisligi, bilgisayar bilimleri, bilgisayar programciligi ve
yönetim bilisim sistemleri ögrencilerinin mutlaka sahip olmasi gereken bir
eserdir.
Açik Anahtar
Altyapisi (PKI)
Özet -
Bu makalede, kisaca PKI olarak adlandirilan ve matematiksel temeli 1970’li
yillarda atilan “Açik Anahtar Altyapisi” ele alinmistir. PKI sisteminde
mesaji sifrelemek ve sifresini çözmek için iki ayri anahtar
kullanilmaktadir. Bir anahtar ile sifrelenen mesaji ayni anahtar çözemez;
mesaj ancak ve ancak öteki anahtar tarafindan çözülebilir. Bu anahtar çifti,
aralarindaki matematiksel iliskiye karsin, birbirlerinden tamamen bagimsiz
gibi görünürler. Birini bilmek demek ötekini bilmek veya bulabilmek anlamina
gelmez. - Fuat Ince (Sayfa: 37)
Açik Anahtarli
Sifreleme Sistemleri
Özet -
Bu çalismada açik anahtarli sifreleme sistemlerinin genel özellikleri ve
matematiksel yapisi ele alinmaktadir. Ayrica Diffie-Hellman, RSA ve Eliptik
Egri sifreleme sistemlerinin algoritmalarinin matematiksel temelleri
anlatilmaktadir. - Mehmet Halil Oryan (Sayfa: 40)
Ag Güvenligi
Özet -
Bu makalede önce ag güvenligini tehdit eden hizmet yadsimasi saldirilari ele
alinmaktadir. Daha sonra güvenligin saglanmasinda yaygin kullanilan IPsec
protokolü incelenmektedir. Bunu izleyen konu güvenlik saglamada gene çok
kullanilan SSL protokolüne ayrilmistir. Son olarak SSL’in IETF standardi
olan TSL’e kisaca deginilmektedir. - Albert Levi (Sayfa: 44)
Ag Mimarisi
Özet -
Bu bölümde ag mimarisine giris yapildiktan sonra iletisim agi kavrami
tanitilmis ve bilgisayar aglari siniflandirilmistir. Bundan sonra katmanli
yapi tanitilmis, hizmet, protokol ve arayüz kavramlari açiklanmis,
adresleme, akis denetimi, çoklama, hata denetimi ve hizmet niteligi üzerinde
durulmustur. Son olarak OSI ve TCP/IP basvuru modelleri ve bu modellerde
tanimlanan katmanlarin görevleri açiklanmistir. - Emre Harmanci (Sayfa:49)
Ag Programlama ve
TCP/IP
Özet -
Bu makalede, veri iletisimini saglayan ag programlama konusu TCP/IP mimarisi
açisindan ele alinmistir. Ag programlama, genel olarak agin protokol
kümesine çok baglidir; dolayisiyla herseyden önce ilgili protokol kümesi
teknik açidan incelenmis ve ardinda birer ulasim katmani protokolü olan TCP
ve UDP için temel algoritmik ifade ele alinmistir. Ayrica soket kavrami ve
soket baglantilarda kullanilan sistem çagrilari paremetrik açidan
incelenmistir. Ag programlama daha çok ag mimarilerinin uygulama katmaninin
altinda bulunan katman protokollerine dogrudan erismek için tercih edilir.
Ali Efe ve Rifat Çölkesen (Sayfa: 55)
Ag Standartlari
Özet -
Bu yazida bilgisayar aglarinda kullanilan standartlar hakkinda bilgi
verilmektedir. Öncelikle iletisim kavrami ve temel özellikleri, standart
kavrami ve standartlarin gerekliligi vurgulanmistir. Ardindan bilgisayar
aglarinin siniflandirmasi ve her sinif altinda yer alan yaygin kullanilan
standartlarin neler oldugu hakkinda kisa bilgiler verilmistir. Tevfik Inan
(Sayfa: 60)
Ag Yönetimi
Özet -
Bu yazida, ag yönetimi hakkinda temel bilgiler verilmektedir. Öncelikle
yönetim modeli incelenmis, ardindan OSI tarafindan ‘De Jure’ standart olarak
tanimlanan uygulama katmani yönetim protokolü CMIP, TCP/IP aglarda
kullanilan ‘De Facto’ standart SNMP, RMON, SMON ve Web tabanli yönetim
sistemleri tanitilmistir. Tevfik Inan (Sayfa: 67)
Akademik Bilisim
Konferansi
Özet -
Akademik Bilisim Konferanslari, http://ab.org.tr/, Inet-tr Konferanslarinin
bir türevi olarak ortaya çikmis, temeli ise Bilisim’97 kapsamindaki Akademik
Bilisim bildirileri ile atilmistir. Ilki, 18-20 Mart 1999 tarihlerinde
ODTÜ’de gerçeklestirilen Akademik Bilisim Konferanslarinda üniversitelerde
bilisim teknolojileri konusunda çalisan birimler bir araya gelerek, bilisim
teknolojileri altyapisi, kullanimi, egitimi ve üretimini tüm boyutlariyla
tanitir ve tartisir, deneyimlerini paylasarak ortak politikalar olusturmak
ve ilkeler gelistirmek için çalisirlar. Akademik Bilisim Konferanslari her
yil subat ayinin ilk haftasinda, bir Anadolu üniversitesinin ev sahipliginde
gerçeklestirilir. - Tugrul Yilmaz (Sayfa: 71)
Akilli Ev Aygitlari
Özet -
Bu makalede günümüzde kullanilan akilli ev aygitlarinin teknolojisi, ev
içerisinde ve disinda hayatimiza getirdikleri yenilikler ve kolayliklar
tartisilmistir. Ayrica bu aygitlarin kullanilacagi akilli evlerde gerekli
teknolojik altyapi üzerinde durulmustur. Bunlara ek olarak makalede
gelecekte kullanilmak üzere tasarimi tamamlanmis olan bazi akilli ev
aygitlari tanitilacak ve akilli ev teknolojisinin gelecekte nereye dogru
gittigi konusunda bir fikir verilmeye çalisilacaktir. - Hayrettin Can ve
Erhan Akin (Sayfa: 73)
Aktif Veritabanlari
Özet -
Aktif veritabani sistemleri gerçeklesen olaylara otomatik bir sekilde tepki
veren mekanizmalarla geleneksel veritabani sistemlerinin yeteneklerini
artirirlar. Bu tür sistemler, olusan belirli kosullar konusunda uyarmak,
bütünlük kisitlamalarinin korunmasi ya da çikarimsal özelliklerin bakimi
konusunda destek veren sistemlerdir. Aktif bir davranis olay-kosul-eylem
kurallari ile ifade edilir. Aktif bir veritabani sisteminde davranisin
tanimlanabilecegi bir kural tasarim dili, kurallarin nasil islenecegini
belirleyen bir uygulama modeli ve kural programlarinin gelistirilebilecegi
bir yönetim ortami bulunur. Bu bölümde aktif veritabani sistemlerinin
esaslari hakkinda genel bir bilgi sunulmustur. Burçin Bostan Körpeoglu
(Sayfa: 78)
Algoritma ve
Harzemli, Musa Oglu Muhanned
... - Kaya Kilan
(Sayfa: 84)
Anahtarlama ve
Yönlendirme
Özet -
Bu bölümde paket anahtarlamali aglarda kullanilan anahtarlama ve yönlendirme
teknikleri üzerinde durulmustur. Anahtarlama teknikleri, zaman bölüsümlü ve
uzam bölüsümlü olmak üzere iki temel baslik altinda incelenmistir.
Yönlendirme konusu ise dügüm ve kaynak temelli algoritmalar seklinde
incelenmistir. Bir agin basariminin ortalama paket gecikmesi ve paket kaybi
açisindan incelendigi düsünülürse, her iki konunun da basarim üzerine ciddi
etkileri oldugu açiktir. Sonuç bölümünde, paket kaybina ve gecikmeye etkisi
olan diger unsurlar ve bu konuda yapilan çalismalar da özetlenmistir. - Sema
Oktug (Sayfa: 86)
Anlama Yetenekli
Dizgeler
Özet -
Bu yazida anlama kavrami üç yönden irdelenmistir: (1) Anlama yetenekli
dizgelerin ana ögelerinin saptanmasi, (2) anlama yetenekli dizgelerin
basari-mini etkileyen etkenlerin belirlenmesi ve (3) anlamanin 40 kadar
türünün tanimlanmasi ve siniflandirilmasi. Bu yazi, yazarin program anlama
konusunda endüstri için yapmis oldugu bir çalismaya dayanmaktadir (Ören ve
digerleri, 1990) ve daha önce bir konferansta açilis konusmasi olarak
yayimlanmis bir yazinin gözden geçirilmis bir sürümüdür (Ören, 2000). -
Tuncer Ören (Sayfa: 91)
Arama Motorlari
Özet-
Internet kullanicilari istedikleri bilgilere erismek için çogu zaman arama
motorlarini kullanmaktadirlar. Herkesin erisimine açik milyarlarca Web
sayfasini kesfeden, dizinleyen ve kullanicilarin hizmetine sunan arama
motorlari hakkinda son yillarda yogun arastirmalar yürütülmektedir. Arama
motorlari bilgi erisim sistemlerinin bir alt konusudur. Bu nedenle
makalemizde, önce bilgi erisim sistemleri kisaca gözden geçirilmekte, daha
sonra arama motorlari ayrintili olarak incelenmektedir. Özellikle, arama
motorlarinin gerek mimari açidan gerekse de islevsel özellikleri açisindan
bilgi erisim sistemlerinden farklilik arz eden önemli yönleri
karsilastirmali olarak adreslenecektir. - Hayri Sever (Sayfa: 95)
Asiri (Aykiri)
Programlama (XP)
Özet -
Asiri Programlama (XP) [1], isterlerin siklikla degistigi bir ortamda
çogunlukla küçük yazilim ekipleri tarafindan kullanilan ve çabuk yazilim
gelistirmeye dayali bir yazilim gelistirme pratikleri bütünüdür. Tanimdan da
anlasilacagi gibi kati ve uygulanmasi zor olan kurallar yerine, uygulanmasi
kolay pratikleri olan XP, çabuk yazilim gelistirme yöntemlerinin en önde
gelenidir. Bu çalismada XP geleneksel yazilim gelistirme yöntemleriyle
kiyaslanarak ve çekirdek pratikleri kisaca açiklanarak anlatilacaktir. -
Mustafa Yildiz (Sayfa: 99)
ATM: Eszamansiz
Iletim Yöntemi
Özet -
ATM, sayisal verinin “hücre” adi verilen kisa ve sabit uzunluktaki veri
paketlerine bölünerek iletilmesini saglayan hizli bir paket anahtarlama
teknigidir. ATM, sanal devre (VC) denilen baglantilar üzerinden hizmet
verdigi için gönderilen hücreler aliciya gönderildikleri sira ile ulasirlar.
ATM, genellikle güvenilirligi yüksek (bilgi kaybi az) olan fiber optik
aglarda uygulandigi için, hata denetiminin uçbirim-lerdeki üst katmanlar
tarafindan yapilmasi yeterlidir. ATM aglari, WAN’lara benzer sekilde,
yönlendiricilerden ve iletim hatlarindan olusur. ATM, her türlü iletisim
hizmetlerinin (ses, veri, metin, grafik, hareketli görüntü gibi) tümlesik
olarak iletilebilecegi BISDN hizmetinin alt yapisini olusturur. - Demir Öner
(Sayfa: 37)
Ayrik Olayli Sistem
Benzetimi
Özet -
Dinamikleri insan yapimi kurallarla belirlenen bazi olay-sürümlü sistemler,
ayrik olayli sistem olarak modellenebilirler. Analitik çözümler elde etmenin
zor oldugu bu sistemlerin çözümlenmesinde benzetim yaygin olarak kullanilir
ve olay çizelgeleme yöntemi yardimiyla bilgisayar ortaminda yapilabilir. -
Kagan Gökbayrak ve Ihsan Sabuncuoglu (Sayfa: 106)
Belge Bölütleme ve
Tanima
Özet -
Bu makalede, yazinin/belgenin bilgisayar tarafindan taninmasi konusu ele
alinmaktadir. Belge tanimanin ana amaci belgedeki metnin elektronik ortama
aktarilip, degistirme ve aramaya olanak saglar hale gelmesidir. Belge tanima
teknolojisi dünyada pek çok alanda otomasyon amaciyla kullanilmaktadir;
örnegin, bankalarda çeklerin otomatik olarak islenmesi, postanelerde
zarftaki adreslerin otomatik olarak taninarak mektuplarin gidecekleri
bölgelere ayrilmalari vs gibi. - Berrin Yanikoglu (Sayfa: 111)
Bellekler
Özet -
Bu yazinin konusu, sayisal bilginin geçici veya sürekli olarak saklanmasinda
en sik yararlanilan bellek türleri olan yariiletken belleklerdir.
Belleklerin temel yapisi verildikten sonra, salt-oku bellek (ROM) ve rasgele
erisimli bellek (RAM) türlerinden günümüzde en yaygin kullanim alani
bulanlar arasindan öne çikan örneklere deginilerek bunlarin elektriksel ve
fiziksel düzeyde incelenmesi yeterli ayrintiyla ele alinmaktadir. Ayrica,
herbir bellek türünün önemli özellikleri özetlenerek günümüzdeki önemli
kullanim alanlari belirtilmektedir. - Ali Toker (Sayfa: 116)
Benzetilmis Tavlama
Özet -
Bu makalede benzetilmis tavlama konusu ele alinmistir. Benzetilmis tavlama
algoritmasi, pek çok degiskene sahip fonksiyonlarin en büyük veya küçük
degerlerinin bulunmasi, özellikle de pek çok yerel en küçük degere sahip
dogrusal olmayan fonksiyonlarin en küçük degerlerinin bulunmasi için
tasarlanmistir. Benzetilmis tavlama algoritmasi elektronik devre tasarimi,
görüntü isleme, yol bulma problemleri, malzeme fizigi simulasyonu, kesme ve
paketleme problemleri ve is çizelgeleme problemlerinin çözümlerinde basarili
sonuçlar vermistir. - Alev Söke (Sayfa: 124)
Benzetimde Çikti
Çözümlemesi
Özet -
Benzetim matematiksel modellerin kisitlayici varsayimlarini ortadan
kaldirarak karmasik sistemlerin analizinde veya çesitli etkenler altinda
sistem davranisinin incelenmesinde yaygin olarak kullanilan bir tekniktir.
Son yillarda benzetim teknigi, bir çok sistemin analizinde önemli bir karar
verme araci olarak, hem akademik alanda hem de endüstride oldukça yaygin bir
biçimde kullanilmaktadir. Bu yazida, genel olarak benzetimde çikti
çözümlemesinin öneminin yani sira, çikti çözümlemesi açisindan benzetim
türleri, bu amaçla kullanilabilecek yöntemler öz ve kavramsal düzeyde
anlatilarak gerekli kosullar tartisilacaktir. - Berna Dengiz (Sayfa: 128)
Benzetimde
Geçerleme ve Dogrulama
Özet -
Benzetim modelinin geçerlemesini ve dogrulamasini yapmak, bir benzetim
çalismasinin olmazsa olmaz parçalarindandir. Bu yazida benzetim
çalismalarinin geçtigi asamalar ve geçerleme ile dogrulamanin bu asamalarla
iliskisi ele alinacaktir. Dogrulama ve gerçeklemenin nasil yapildigi ve bu
sirada ne gibi yöntemler kullanildigi anlatilacaktir. Ayrica, benzetim
çalismasinin amacina ulasmasi için sart olan inanirligin saglanmasinin
gerçekleme ile olan yakin iliskisini irdelenecektir. - Murat Fadiloglu
(Sayfa: 135)
Benzetim Dilleri
Özet -
Benzetimin karmasik sistemlerin modelleme ve analizinde yaygin biçimde
kullanilmasi birçok özel amaçli bilgisayar dilinin gelistirilmesi ihtiyacini
dogurdu. Bu bölümde farkli benzetim dilleri tarihsel çerçevede tanitilip,
modelleme yaklasimlari açisindan karsilastirilmistir. Günümüzde ise gittikçe
önem kazanan benzetim yazilimlari, nesne yönelimli ve örün tabanli benzetim
dilleri ile sürekli benzetim dilleri ayri basliklar altinda incelenmistir.
Son olarak, benzetim dillerinin degerlendirilmesinde gözönünde
bulundurulacak faktörler belirtilmistir. Asli Erdem (Sayfa: 139)
Benzetim: Temel
Kavramlar ve Ilerlemeler
Özet -
Bu yazida benzetimin ne oldugu, kullanilma nedenleri ve türleri
açiklanmakta; deney yapmanin ve benzetimin önemi ile benzetimde ilerleme
olanaklari irdelenmektedir. - Tuncer Ören (Sayfa: 144)
Benzetim
Uygulamalari
Özet -
Günümüzde benzetim üretimden dagitima, ulastirmadan saglik sistemlerine,
bankaciliktan savunma sistemlerine kadar bir çok alanda kullanilan çok
etkili bir sistem analizi yöntemidir. Özelikle dinamik ve rasgele etmenleri
içinde bulunduran sistemlerin davranislarini inceleyen ve bu sistemlerin
daha verimli çalismasini saglayan bilgisayar tabanli yöntemlerdir. Bu
yazida, benzetimin uygulamalari gerek tarihçesi ve gerekse kullanim alanlari
açisindan incelenmektedir. Ihsan Sabuncuoglu (Sayfa: 149)
Benzetim: Üst Düzey
Mimari (ÜDM)
Özet -
Üst Düzey Mimari (ÜDM), benzetim gelistirme yöntemleri içerisinde, genel bir
mimari tercihini ve tasarim ölçütlerini tanimlayan bir benzetim sistemi
gelistirme mimarisidir. ÜDM, dagitik yapidaki benzetim sistemleri
gelistirmek ve bunlari baska benzetim sistemleri içinde tekrar kullanabilmek
için gerekli olan bilesenleri ele alir. Bunlari, modelleme kurallari,
benzetim gelistirme süreci ve teknik ayrintilar bazinda tanimlar. - Cem
Baytok (Sayfa: 153)
Bilgi Ekonomisi
Özet -
Ekonomide paradigma kaymasi bilginin sermaye olarak kabul edilmesi ile
baslamistir. Bilgi ekonomisinin degisen tanim ve kosullari, kabul görmekte
olan bilgiye dayali ölçümler, geçis süresinde yasanan sorunlar ve
sürdürülebilirlik yaklasimi bu yazinin özünü olusturuyor. - Durmus Dündar ve
Gülgün Kayakutlu (Sayfa: 158)
Bilgi Güvenligi
Özet -
Bu makalede bilgi güvenligi konusu ele alinmistir. Bilgi güvenligi bilginin
üretilmesi, saklanmasi, korunmasi, iletisimi ve kullanilmasi çerçevesinde
gözetilecek ilkeleri, politikalari, elektronik ve matematiksel yöntemleri
içine alan bir üst kavramdir. Yirminci yüzyila kadar bilgi güvenligi daha
çok askeri ve diplomatik alanlarda önemseniyordu. Günümüzde, özellikle
Internet ve e-ticaretin yaygin kullanimi ile bilgi güvenligi yasamsal bir
önem kazanmistir. - Fuat Inca (Sayfa: 162)
Bilgi Islemede
Iletisim Uygulamalari
Özet -
Iletisim sözcügü, sözlük anlami olarak duygu, düsünce veya bilginin çesitli
yollarla baskalarina aktarilmasidir. Teknik anlamda ise, teknolojik
araçlardan yararlanilarak yürütülen bilgi alisverisi olarak tanimlanabilir.
Bu makalede, iletisim uygulamalari ses, veri, mobil ve yeni nesil iletisim
basliklari altinda ele alinmistir. - Bülent Kaytaz (Sayfa: 167)
Bilgi Süzme
Özet -
Bu makalede, sayisal ortamda saklanan bilgiye erisilmesi için bilgi süzme
konusu ele alinmistir. Gerek sayica, gerekse de hacimce fazlalasan metinler
bilgiyi arayanin ilgili bilgiye ulasmasini zorlastirir. Bu problemi çözmek
için bilgisayarlarin yeteneklerinden ve bilgisayar biliminin bir alt dali
olan bilgi erisimi yöntemlerinden yararlanilir. - Hayri Sever ve M. Zafer
Bolat (Sayfa: 173)
Bilgi Yapilari:
Kodlanmis ve Gizli Bilgi
Özet -
Bu çalismada bilgiyi kavramak ve çözümlemek gereginden hareketle bilginin
anlami ve siniflamalari ele alinmistir. Gizli ve kodlanmis bilgi
açiklamalarinin yanisira bilgi dinamikleri degisik arastirmalar isiginda
islenmistir. - Gülçin Büyüközkan (Sayfa: 176)
Bilgi Yönetimi
Stratejileri
Özet -
Bilgi yönetiminde teknoloji, yönetim ve organizasyona dayali stratejiler
gelistirilmekle birlikte, tümünü kapsayan modeller de olusturulma
asamasindadir. Bu yazida bilgi yönetiminde çalismalari süren standartlara
deginilerek, bilgi yönetimini tanimlamaya ve ölçmeye yönelik yaklasimlar
tanitilmaktadir. - Murat Dinçmen - Gülgün Kayakutlu (Sayfa: 181)
Bilgi Yönetiminde
Uygulamalar
Özet -
Bilgi yönetimine yaklasimlar arastirmacilarin uzmanlik dallarina göre
degismektedir. Bu yazida, yazarin da üyesi bulundugu, Entovation grubunun
ortak görüsleri temel alinarak, uygulamalar üç yönden irdelenmistir: (1)
Süreçler (2) Islevler (3) Yönetim ve örgüt. - Gülgün Kayakutlu (Sayfa: 185)
Bilgisayar Aglari
Tarihçesi
Özet -
Bu makalede bilgisayar aglarinin hem dünyada hem de Türkiye’deki tarihçesi
ele alinmistir. Ilk yillarda neler yapilmistir, günümüzde ne asamaya
gelindi... 1968 yilinda üç kurum bir araya gelerek dünyada ilk uzak erisimli
bilgisayar agini kurdular ve bu aga Tringle Network adini verdiler. Daha
sonraki adimda günümüzdeki Internet’in babasi olan ARPA olusturuldu.
ARPANET, NSFnet, EARN, TÜVAKA, bitnet olarak adlandirilan aglarin tarihçesi
belgelenmistir. - Oguz Manas (Sayfa: 189)
Bilgisayar Destekli
Fotogrametri
Özet -
Fotogrametri, insan gözünün nesneleri üç boyutlu görme özelliginden
yararlanan dolayli bir ölçme yöntemidir. Elektromanyetik spektrumun görünür
ve yakin kizil ötesi bölgesindeki isinlarin nesnelere çarpmasi ve onlarin
kimyasal ve fiziksel özelliklerine göre geri yansittiklari isinlarin gri
degerlerinin algilayicilar tarafindan yakalanmasiyla elde edilen analog veya
sayisal görüntülerinden nesnelerin konumu ve biçimi hakkinda bilgi
edinmektir. Bu nedenle fotogrametride ayni nesnenin iki farkli alim
merkezinden (baz) görüntüsünün alinmasi gerekir. Bunun için de analitik
bagintilara gereksinim vardir. Bu bagintilar resim koordinatlari, çift
resimlerin ortak alanindaki model koordinatlari, model koordinatlarinin uzay
koordinatlari (ülke koordinat sistemi) arasinda kurulan optik ve
matematiksel temellerdir. Bu islemler bilgisayar destekli fotogrametride
tamamen otomatik olarak yapilmakta ve dolayisiyla detay taniminda operatörün
yorum hatasi en aza indirgenmektedir. - Zübeyde Alkis (Sayfa: 193)
Bilgisayar Destekli
Yazilim Mühendisligi
Özet -
Yazilim çözümlemesi, tasarimi, gelistirilmesi ve bakimi karmasik ve pahali
faaliyetler içermesi nedeniyle daha etkin ve verimli kontrol gerektirir. Bu
amaçla, yazilim gelistirme sürecinin daha verimli gerçeklestirilmesi için
üretim faaliyetlerinin bilgisayar destekli ortamlar vasitasiyla otomasyona
baglanmasi Bilgisayar Destekli Yazilim Mühendisligi (BDYM) çerçevesinde
incelenir. Bu makalede BDYM teknolojileri ve temel BDYM sistem ögeleri ele
alinmaktadir. BDYM’lerin sistemik islevleri ve destek sagladiklari
faaliyetler yazilim süreç evreleri temel alinarak siniflandirilmis ve
incelenmistir. BDYM temel sistem elemanlari önerilen referans çerçevesi
altinda tanimlanmis ve bu elemanlarin özellikleri ile standartlari hakkinda
genel bilgi verilmistir. - Levent Yilmaz (Sayfa: 197)
Bilgisayar Dilleri
Tarihçesi
Özet -
Bu makalede baslangicindan günümüze kadar programlama dilleri tarihçesi ele
alinmistir. Fortran programlama dili 1954-57 yillari arasinda Joch Backus
tarafindan yönetilen bir takim tarafindan tanimlanmis ve
gerçeklestirilmistir. Bilgisayar programlama, üst düzeyli ilk programlama
dili sayilan Fortran’dan önce çevirici dillerle yapilirdi. Daha önceleri ise
kodlama makine kodlari ile yapiliyordu. Günümüze gelinceye kadar genis
kullanim bulmus Fortran, Cobol, Pascal, C, Ada, C++ ve Java gibi pekçok
programlama dili olmustur. - Ersin Töreci (Sayfa: 205)
Bilgisayar
Grafikleri - Üç Boyutlu
Özet -
Bu makalede bilgisayar grafikleri üç-boyutlu nesneler açisindan ele
alinmistir. Genel olarak Poligonsal nesneler, egriler ve yüzeyler, Bézier
egrileri ve yüzeyleri, ressam algoritmasi, Z-tamponu, isik ve aydinlanma
modelleri: Phong aydinlanma modeli, poligonsal nesneler için tonlandirma
yöntemleri, doku kaplama, pütür kaplama ve çevresel kaplama gibi konular
açiklanmaya çalisilmistir. Poligonsal nesneler en yaygin kullanilan
nesne tanimlama yöntemidir. Poligonsal tanimlama yöntemlerinde, birbirlerine
komsu birçok üç boyutlu poligon nesnenin yüzeyini olusturur. - Atilim Çetin
ve Ugur Güdükbay (Sayfa: 211)
Bilgisayar
Mühendisligi Bölüm Baskanlari (BMBB) Kurulu
Özet -
Bilgisayar Mühendisligi Bölüm Baskanlari (BMBB) Kurulu Türkiye Bilisim
Vakfi’nin (TBV) esgüdümünde 1996 yilindan beri çalismalarini sürdürmektedir.
Bu çalismalarin amaci, Türkiye’de Bilgisayar Mühendisligi egitiminin
sorunlarina çözüm üretmek ve egitimin niteligini artirmaktir. Sayilari 2004
yilinda 45’e ulasan bölümlerin güncel konulari her yil iki kez bir
üniversitenin ev sahipliginde yapilan toplantilarda ele alinip
tartisilmaktadir. Ilki 07 Haziran 1996 tarihinde Istanbul’da Bogaziçi
Üniversitesinde bu yapilan toplantilarin 18.si 30 Eylül 2004 günü Hacettepe
Üniversitesi Beytepe Yerleskesinde yapilmistir. - Tuncer Üney (Sayfa: 221)
Bilisim Dergisi
Özet -
Bu yazida, 1971’de kurulan Türkiye Bilisim Dernegi’nce 1972’den beri
yayinlanmakta olan Bilisim dergisi tanitilmaktadir. Dergi, bilisim
mesleginin Türkiye’de belirmeye baslamasinin ve örgütlenip gelismesinin günü
gününe yaziya dökülmüs öyküsünü içermektedir. “Bilisim Kültürü Dergisi”
altbasligiyla, Türkiye’nin bilisim çagina ayak uydurma çabalariyla birlikte
öne çikan derginin, bilisim mesleginin Türkiye’deki sözcülügü ve üstlendigi
endüstriyel, toplumsal, siyasal, ekinsel, iletisimsel islevler bu yazida
vurgulanmaktadir. Yayinini, baslangiçta oldugu gibi bugün de üç ayda bir
sürdürmekte olan Bilisim dergisinin 32 yilda 89 sayiya ulasan
derlemi, Türkiye’nin çagdaslasma ve aydinlanma sürecini tamamlamaya
çalistigi, bilisim devrimini yakalamayi amaçladigi, bu dogrultuda bir
siçramayi özledigi bir dönüsüm çaginin tanikligini sergileyen bir “ulusal
belgelik” degeri tasir. - Aydin Köksal (Sayfa: 223)
Bilisim Egitimi
Tarihçesi (Türkiye’de)
Özet -
Bilisim egitimi dünyada 1960’li yillarin sonunda basladi. Türkiye’de ise
bilisim egitiminin gelismis batili ülkelerdekinden birkaç yil sonra, 1970’li
yillarin baslarinda basladigini görüyoruz. Önlisans, lisans ve lisans üstü
düzeylerde bilisim egitiminde ilkler ile bilisimle ilgili tüm bölümlerin
yillara göre kontenjanlarini bu makalede bulabilirsiniz.
Bilisim Meslegi
Ahlak Ilkeleri: Dünyada
Özet -
Bilisim meslegi ile ilgili ahlak ilkeleri dünyada bazi ülkelerde de
uygulanmaktadir. Dünya çapinda çesitli meslek örgütleri de bu konuda
çalismalar yapmis ve evrensel olarak adlandirilabilecek mesleki etik kodlar
gelistirmislerdir. Bu makalede çesitli ülkelerdeki durum hakkinda bilgi
verilmektedir.
Bilisim Meslegi
Ahlâk Ilkeleri: Türkiye’de
Özet -
Türkiye Bilisim Vakfi (TBV) 1997 yilinda “Bilisim Meslegi Ahlak Ilkeleri”
belgesini hazirlatti. Ilkelerin duyurulmasindan sonra bes kisilik Bilisim
Meslegi Ahlak Ilkeleri (BMAI) Kurulu sürekli çalisacak bir yapi olarak
olusturuldu. TBV “Bilisim Meslegi Ahlak Ilkeleri”, “Bir bilisimci,
mesleginin gereklerini yerine getirirken” sözleri ile baslayip “Temel
Ilkeler, Genel Mesleki Yükümlülükler, Bireysel Yükümlülükler, Toplumsal
Yükümlülükler, Ürün ve Hizmetle Ilgili Yükümlülükler, Meslektaslar ve Is
Arkadaslariyla Ilgili Yükümlülükler, Yöneticilikle Ilgili Yükümlülükler,
Isveren ve Müsterilerle Ilgili Yükümlülükler, Bu Ilkeler Ile Ilgili
Sorumluluklar” olmak üzere dokuz alt baslik altinda toplam 45 maddede
çesitli öngörülere yer verilmektedir.
Bilisim Muhabirleri
Dernegi (BMD)
Özet -
Bilisim Muhabirleri Dernegi, merkezi Istanbul’da bulunan, görsel, yazili ve
Internet medyasinda bilisim alaninda çalisan habercileri ve editörleri
kapsamakta ve “Bilisim Muhabirligi”ni gazetecilik mesleginin bir uzmanlik
dali haline getirmek amaciyla çalismalar yapmaktadir.
1998 yilinda kurulan
dernek, bilisim muhabirlerinin bu uzmanlik alaninda yetismelerini ve güncel
bilgiyle donatilmalarini saglamak amaciyla egitimler yapmakta, özellikle
Internet erisimi ve kullaniminda yasanan sorunlari kamuoyuna duyurmaya
çalismakta, açikoturumlar düzenlemekte ve bilisim kesimindeki sivil toplum
kuruluslarinin çesitli çalismalarina katkida bulunmaktadir.
Bilisim
Teknolojileri Isiginda Egitim (BTIE) “Web” Sayfasi Tasarimi Yarismasi
Özet -
Bilisim Teknolojileri Isiginda Egitim Konferans ve Sergisi - BTIE “web”
Sayfasi Tasarimi Yarismasi, Türkiye Bilisim Dernegi (TBD) ve IEEE ODTÜ
Ögrenci Kolu’nun birlikte düzenledikleri ve 1998 yilindan beri Mayis ayinda
yapilmakta olan Bilisim Teknolojileri Isiginda Egitim (BTIE) Kongre ve
Sergisi etkinliklerinin bir parçasi olarak 2000 yilindan bu yana
gerçeklestirilmektedir. Her yil degisik bir konuda yapilmakta olan bu
yarisma ile gençlerin Internet ortamini daha verimli ve etkin kullanmalari
özendirilmektedir.
Bilisim
Teknolojileri Isiginda Egitim Konferans ve Sergisi - BTIE
Özet -
Türkiye Bilisim Dernegi ile IEEE ODTÜ Ögrenci Kolu tarafindan ortaklasa
düzenlenen Bilisim Teknolojileri Isiginda Egitim Konferans ve Sergisi, 1998
yilindan beri her yil ODTÜ Kültür ve Kongre Merkezinde yapilmaktadir.
Egitim, hem en önemli sorunumuz, hem de sorunumuzun çözümü... Çözüm egitimde
ise, egitimin çözümü ne? Konferans bu sorudan yola çikarak egitimin
sorunlarinin bilisim teknolojileri yardimiyla nasil çözülebilecegini
arastirmaktadir.
Bilisim
Teknolojisinde Gelismeler
Bilisim Toplumu
Özet -
Bu yazida, tarim toplumu ve endüstri toplumu asamalarindan sonra, çagimizda
yeni bir uygarlik asamasi olarak ortaya çikan bilisim toplumu tanimlanmis,
belli basli özellikleri betimlenmistir. Teknik-bilimsel altyapida,
bilgisayar donaniminda, yazilimda ve özellikle iletisimde ortaya çikan
gelismeler ile toplumsal-ekinsel kurumlar arasindaki etkilesim sonucunda
yasanan bilisim devriminin, egitim-ögretimden üretime, çalisma kosullarindan
ekonomiye, uluslararasi siyasal dengelere, tüm yasami degistirmekte oldugu
vurgulanmistir.
Bilisim Zirvesi
Özet -
Bilisim Zirvesi, her yil eylül ayinin ilk haftasinda Istanbul'da Interpro
tarafindan organize edilen Bilisim Etkinlikleri kapsaminda
gerçeklestirilmektedir.
Bilisim Zirvesi,
bilisim sektörünün sivil toplum kuruluslarinin katilimlari ile
düzenlenmekte, bilisim alaninda yasanan gelismeler, ulusal politika ve
stratejilerin gelistirilmesine katki saglayacak etkinlikler yapilarak ele
alinmaktadir.
Bilisimde Özenli
Türkçenin Önemi
Özet -
Bilisimde Özenli Türkçe projesi, Türkiye Bilisim Vakfi’nin ayni adli Çalisma
Grubu tarafindan, Vakfin diger iki projesi ile uyumlu olarak
yürütülmektedir. Bu projeler, Türkiye Bilisim Ansiklopedisi ve Bilisim ve
Bilgisayar Mühendisligi Dergisidir. Her iki projenin temel ilkelerine uygun
olarak, Ansiklopedi ve derginin yazarlari yazilarini dogru ve özenli Türkçe
ile yazacaklardir. Bu yazida, Bilisimde Özenli Türkçe projesi kisaca
tanitildiktan sonra, dilimize özen duymamizi gerektiren sorunlar ve
nedenleri irdelenmekte ve bazi çözümler önerilmektedir.
Biyoenformatik
Özet -
Biyoenformatik, tip ve biyolojideki problemlere hesaba dayali çözümler
üretmeyi amaçlayan disiplinler arasi bir bilimdir. Bunun içerisinde
bilisimden, istatistik, matematik, kimya, biyokimya, genetik, fizik ve
dilbilime kadar birçok bilim dalindan kavramlari ve teknikleri kullanir. Bu
makalede biyoenformatik konusu “biyolojik veri bankalari”, dizi analiz
yöntemleri”, protein ve genetik etkilesim aglari”, “yapisal biyoenformatik”
basliklari altinda ele alinmistir.
Biyometri: Iris ve
Retina Tanima
Özet -
Biyometri yüz, ses, parmak izi, el geometrisi, iris, retina gibi kisiden
kisiye farklilik gösteren karakteristik özellikler degerlendirilerek yapilan
kimlik belirleme çalismalaridir. Biyometri uygulamalarinda en yüksek tanima
basarisi retina ve irise aittir. Kimlik tanima islemlerinin basarili
olabilmesi için, kullanilan özelliklerin taklit edilememesi veya baskasina
ait özelliklerin kullanilamamasi gereklidir. Bu makalede iris ve retina
tanima konusu ele alinmistir.
Biyometri: Parmak
izi Tanima
Özet -
Bu yazida parmak izlerinin tarihteki yerinden baslanarak, parmak izlerinin
olusumu, algilanmasi, saklanmasi, siniflandirilmasi ve eslestirilmesi gibi
konular açiklanmistir. Ayrica parmak izi tanima sistemlerinin kullanildigi
alanlarla ilgili bilgi verilmistir.
Bulanik Mantik ve
Bulanik Sistemler
Özet -
Bu yazida temelleri çok eskilere dayanmasina ragmen göreceli olarak yeni
uygulama alani bulan “bulanik mantik ve bulanik sistemler”in tarihçesi ve
gelisimi anlatilacaktir. Olasilik teorisine ve Aristoteles’ten günümüze
gelen klasik küme üyeligine ve mantigina karsi olusturulmus yeni bir
yaklasim olan bulanik mantik ve sistemlerinin temel kavramlari
açiklanacaktir.
Bulanik ve Sinirsel
Bulanik Denetim
Özet -
Yapay zeka tekniklerine dayali ileri denetim akilli denetim olarak
adlandirilir. Akilli sistemler genellikle karar verme, örüntü tanima ve
denetim görevlerini yerine getirme gibi islemleri insanin nasil yaptigini
temel alan biyolojik sistemlerle benzerlikleriyle tanimlanir. Akilli ve
geleneksel teknikleri birlestiren denetleyiciler karmasik dinamik
sistemlerin denetiminde kullanilirlar. Bulanik ve sinirsel bulanik denetimin
amaci insan deneyimlerinden türetilen bilgi tabanli denetim algoritmalari
kullanarak karmasik sistemleri denetlemektir. Bulanik denetimde sadece insan
deneyimi kullanilirken, sinirsel bulanik denetimde insan beyninin
islevselligi temel alinarak olusturulan bir sinir agi yapisi ile bu
deneyimin birlikte kullanilmasindan olusan bir mekanizma mevcuttur.
Canlandirma
Özet -
Hareket eden nesnelerin, örnegin hizla yol alan bir araba, kosan bir hayvan
ya da dans eden bir insanin, belirli araliklarla çekilmis fotograflari art
arda gözümüzün önünden geçirildigi zaman, beynimiz bu nesneleri hareket
ediyormus gibi algilar. Canlandirma, tek tek resimleri veya hareketsiz
nesneleri, gösterim sirasinda hareket duygusu verebilecek biçimde düzenleme
ve filme aktarma isi olarak tanimlanabilir. Canlandirma, yaygin olarak çizgi
sinema biçimiyle karsimiza çikar.
CeBIT Bilisim
Eurasia
Özet -
CeBIT Bilisim Eurasia Fuari, her yil eylül ayinin ilk haftasinda Istanbul'da
HIFAS (Hannover Fairs Interpro) tarafindan organize edilen Bilisim
Etkinlikleri kapsaminda Tüyap Beylikdüzü Fuar ve Kongre Merkezi'nde
gerçeklestirilmektedir.
Cizreli Eb-ül Iz ve
Ilk Özdevinirler (Otomatlar)
Özet -
Bati dünyasinda adi kisaca “al-Cazari” olarak bilinen bazen de “Ibn-al
Razzaz” sani ile yer alan Cizreli Eb-ül Iz, XIII yüzyil baslarinda,
Diyaribakir Bölgesinde, Türkmen Artukogulari’ndan, Sultan Nasir al Din
Mahmut (1200-1222) zamaninda, Sultan Sarayinda saray mühendisi olarak 25 Yil
çalistigini bilinen, özdevinirler (otomatlar) kurami yaklasimi ile özdevimli
araç gelistiren Türk Mühendisidir. Hidro-mekanik etmenlerle denge kurma ve
hareket yaratmaya dayali çesitli düzenimleri gelistirmistir.
Çagdas Internet Yönetimi
Özet -
Internet’in merkezi olmayan, küresel ve sinirsiz dogasi, günümüzde
Internet’le ilgili sorunlari ve müdahale gerektiren konulari, devletlerin
tek baslarina etkili ve tatmin edici biçimde düzenlemesine elvermemektedir.
Bu yüzden, devletler geleneksel düsünce, yasal düzenleme ve politika yaratma
yaklasimlarini teknolojideki, özellikle de küresel iletisimdeki gelismelere
göre degistirmek durumundadir.
Devletin Internet’in
çok tarafli yönetimi konusunda rolü, çok önemli ve yönlendiricidir. Bununla
birlikte, devletler bu rollerine uygun hareket ederken, “risk
çözümlemeleri”, “isbirligi”, “koordinasyon”, “danisma”, “birlikte düzenleme”
ve “öz-düzenleme” gibi güncel kavramlarla tanismak ve bunlara uygun
davranmak zorundadir. Devletler, Internet’i düzenleme kaygisiyla alelacele
kanunlar çikarmak yerine, Internet kullaniminin veya hukuka aykiriligi
konusunda hiçbir tartisma yaratmayacak türden çocuk pornografisi gibi
içeriklerin ortaya çikardigi “risk”leri degerlendirmelidir. Bu degerlendirme
ayni zamanda ilgili tüm taraflarin görüslerinin alinip, katilimin
saglandigi, seffaf ve açik bir politika olusturma süreci içinde
gerçeklestirilmelidir. Devletin kanunlastirma çalismalarina seçenek
olusturabilecek araçlar da Internet’le ilgili politikalarin gelistirildigi
hükümet gündemine girmelidir.
Çagri Merkezleri
Özet -
Bu yazida Çagri Merkezi kavrami açiklandiktan sonra, sesli yanit sistemi
(IVR), bilgisayar telefon bütünlesmesi (CTI) gibi bir çagri merkezini
olusturan tüm bilesenler, çagri merkezinin kurulma amaci, islevi, olusturma
modelleri ve kullanim alanlari hakkinda bilgi verilmis ve çagri
merkezlerinin, günümüzde iletisim merkezlerine dönüsmesi konusu
incelenmistir.
Çogul Ortam
Hizmetleri
Özet -
Bu makalede çoklu ortam (ÇO) gösterilimini olusturan bilesenler ve ilgili
teknolojileri özetlenmistir. Yeni sayisal teknolojiler olan metin, ses,
görüntü, grafik, animasyon ve video gibi gösterilim çesitlerinin
kombinasyonundan olusan yeni mesaj türleri ve bilgisayar, iletisim,
elektronik teknoloji üçlüsünün kullanim, uygulama ve temel özelliklerine
deginilmistir. ÇO için kullanilan modeller, standartlar ve altyapiya iliskin
özelliklere deginilmistir. Çesitli örnek uygulamalar ve standartlar
kullanimlariyla açiklanmistir.
Çok Boyutlu
Dizinleme Yapilari
Özet -
Son yillarda veritabani yönetim sistemleri çok boyutlu verileri de içerecek
sekilde büyümüstür. Bu yeni uygulamalar geleneksel veritabani teknolojisine
göre ciddi zorluklara sahiptir (örnegin, çok boyutlu bilesenler ve belirsiz
özellikler). Çok boyutlu veri karmasik ve bir dizi kendine has özelliklere
sahiptir. Çok boyutlu veri tabani sistemleri (örnegin cografik bilgi
sistemleri) eger çok boyutlu veriler fiziki veri tabanlarinda uygun sekilde
tutulursa etkili olabilir. Bu nedenle çok boyutlu ve/veya çok boyutlu
olmayan sorgulama için etkili çok boyutlu dizinleme teknikleri gelistirmek
önemlidir. Bu makalede farkli dizin yapilari ile belirsiz çok boyutlu
sorgulama sonuçlari karsilastirilacaktir. Bu yapilar çok seviyeli izgara
dosyasi (MLGF), G-tree, R-tree ve R*-tree dizin yapilaridir. Dizin yapilari
cografik veriler kullanilarak karsilastirilmistir.
Çoklu Etmen
Ögrenmesi
Özet -
Dagitik yapay zekanin bir alt dali olan çoklu etmen sistemler, birden fazla
etmenin kendi amaçlari veya sistemin ortak bir amacini gerçeklestirmek için
olusturduklari karmasik bir sistemdir. Çoklu etmen sistemlerde ögrenme
yeteneklerini gelistirmek için birçok arastirmaci tarafindan farkli
yöntemler önerilmistir. Bu baslik altinda, asagidaki bölümlerde çoklu etmen
ögrenme için literatürde önerilen yaklasimlara ek olarak yazarin bu konuda
yaptigi katkilar anlatilacaktir.
Dagitimli Benzetim
Özet -
Dagitimli benzetim alanindaki çalismalar analitik benzetim ve dagitik sanal
ortamlar gelistirme olarak iki alanda yapilmistir. Bu makalede analitik
benzetimin dagitimli yapilmasi, karsilasilan eszaman-lama problemi ve farkli
çözüm yaklasimlari anlatilmistir. Dagitik sanal ortam gelistirme mimarileri
tanitilmistir. Bu mimarilerden en önemlileri olan DIS ve HLA standartlari
kisaca incelenmistir.
Dagitimli Bilgi
Isleme
Özet -
Dagitimli sistemler, bilgisayar aglari üzerinden sistem özkaynaklari ve
bilginin paylasimini saglarlar. Bu makalede dagitimli bilgi isleme,
dagitimli isletim sistemi, arakatman yazilimlari, dagitimli yazilim ve
programlama modelleri basliklari altinda ele alinmistir.
DNS: Alan Adi
Sistemi
Özet -
Internet’te kurumlarin, cihazlarin, nesnelerin ve insanlarin adresleri
vardir. Bu adresler bir yandan insanlarin anlayabilecegi ve kolayca akilda
tutabilecegi anlamli isimler, öte yandan Internet protokollerin gerektirdigi
karmasikliktadir. Bu ikisi arasindaki iliskileri düzenleyen dagitik bir veri
tabani olarak DNS/ alan adi sistemi vardir. DNS hizmeti, hem siradan
kullanicinin hem de yönetici ve teknik adamlarin anlayabilecegi, Internet’in
düzgün çalismasi için gerekli temel bir hizmet türüdür.
Döngüde Donanimsal
Benzetim
Özet -
Bu makalede, gömülü kontrol sistemlerinin test asamasinda kullanilan
“Döngüde Donanimsal Benzetim” teknigi ve bu teknigin bilesenleri
incelenmistir. Döngüde Donanimsal Benzetim teknigi, gerçek gömülü kontrol
sistemlerinin, benzetilmis sistemler üzerinde gerçek zamanli olarak test
edilmesi için gelistirilmis bir yaklasimdir.
Klasik bilgisayar
programlari ile karsilastirildiklarinda gömülü kontrol sistemlerinde
saglamlik, kod optimizasyonu ve güvenlik kavramlari ön plandadir. Gömülü
kontrol sistemleri, genellikle kritik ve tehlikeli uygulamalarda
kullanildiklarindan dolayi çok titiz ve metodolojik bir gerçeklestirmeye
ihtiyaç duymaktadirlar çünkü bu tür sistemlerin piyasaya sunulduktan sonra
hatalarinin düzeltilmesi çok zordur. Dolayisiyla gelistirme sürecinde iken
test asamasi büyük bir önem kazanmaktadir.
Dünyada Önde Gelen
Bilgisayarcilar
e-Belediye: Önemi,
Tanimi, Asamalari ve Parametreleri
Özet -
Son yillarda e-devlet kavrami hem akademik çevrelerde hem de bir kamu
siyasasi konusu olarak büyük ilgi görmesine ragmen, e-belediye kavrami bu
tartismalar içinde hak ettigi ilgiyi görmemektedir. Bu yazi, bu tespitten
yola çikarak e-belediye’nin önemi, tanimi, asamalari ve parametreleri
üzerine bir ‘deneme’ olmayi amaçlamaktadir.
e-Devlet
Özet -
Bu yazida, Bilisim Çaginda yasanan toplumsal dönüsüm sonucu ortaya çikan
e-Devlet kavraminin tanimi, amaçlari, sagladigi yararlar betimlenmekte,
bu dönüsümü gerçeklestirmek için atilmasi gereken öncelikli adimlar
irdelenmektedir. e-Devlet kavraminin ortaya çikisi, bugün Dünyada ve
Türkiye’de varilan asamalarla birlikte, Avrupa Birligi üyeleri ve üye
adaylari için amaçlanan e-Avrupa ve e-Avrupa+ eylem planlari
da tanitilmaktadir. Devletlerin varliklarini sürdürebilmeleri için
e-dönüsümü gerçeklestirmek zorunda olduklari sonucuna varilmaktadir.
e-Ekonomi/ Yeni
Ekonomi
Özet -
Bilgi ve iletisim teknolojilerinin sundugu yeni araçlarin tüm sektörlerde
verimlilik patlamasina yol açtigi, ancak bunun daha önce yasanan “normal”,
“kökten” yeniliklerde ortaya çiktigi gibi bir veya birkaç sektörü degil tüm
sektörleri yeniden sekillendigi gözlenmektedir. Yeni ekonomi, sayisal
ekonomi veya Internet ekonomisi olarak da adlandirilan ekonomi, hizli
haberlesme ve kolay isbirligi olanaklarinin yarattigi teknolojik platformda
bireylerin ve kurumlarin bu olanaklari kullanarak, bilgi paylasimi ve katma
deger yaratmasi olarak tanimlanmaktadir.
Elektronik Ödeme
Sistemleri
Özet-
Bu makalede elektronik ödeme sistemleri ele alinmistir. Ödeme sistemleri
temelinde para olan ve bunun çesitli sekillerde bir tarafin elinden diger
tarafin eline geçmesiyle ilgili yapilardir. Ödeme sistemlerinin düzgün
islemesi ve güvenilir olmasi için paranin güvenilirliginin yaninda bu
paralarin güvenilir bir sekilde bir taraftan digerine aktarilabilmesi
gerekir. Alisverisin basladigi ilk yillarda büyük olasilikla en ilkel yol
olan takas yöntemi kullaniliyordu. Ancak, günümüzde elektronik ödeme
sistemleri gündeme gelmistir.
Elektronik Ticaret
Özet -
Içinde yasadigimiz çagin en önemli özelligi iletisim ve bilgisayar
konusudur. Her ikisinin sagladigi imkanlarin sonucunda ortaya çikan
küresellesme ve artan rekabet olusturmaktadir. E-ticaret, ticaretin
elektronik ortamdan yapilmasi konusuyla ilgilenir; firmalarin kendi
içlerinde daha etkin ve esnek olmalarini, tedarikçileriyle daha siki
iliskiler kurmalarini, müsterilerinin ihtiyaç ve beklentilerine çok daha
hizli cevap verebilmelerini saglamaktadir.
Elektronik Veri
Degisimi (EVD), EVD Standartlari ve Uygulama
Özet -
Elektronik Veri Degisimi, birbirleri ile is iliskisi içinde olan kurumlarin
ticari ve/veya yönetsel islemlerine iliskin verilerinin elektronik ortamda
karsilikli olarak degis-tokusunu saglayan bir uygulama alanidir. Elektronik
Veri Degisimi (EVD), degisik is kesimlerindeki uygulamalara özel olarak
gelistirilmis uluslararasi veri degisimi standartlari ile bu standartlara
uygun verilerin olusturulmasini ve çözülmesini saglayan özel amaçli uygulama
yazilimlarini kapsayan bir bütündür.
Verilerin bir taraftan
digerine aktarilmasinda kullanicilari tanimli özel iletisim aglarindan
yararlanilabilecegi gibi, Internet teknolojisinin sagladigi veri iletisim
olanaklari da kullanilabilmekte, ancak her kosulda veri gizliligi ve
güvenliginin saglandigi bir iletisim ortamina gerek duyulmaktadir.
El Yazisi Tanima
Özet -
El yazisi tanima, el ile yazilanlarin bilgisayar sistemleri tarafindan
taninmasidir. Insanlar için oldukça kolay olmasina ragmen, bir zemin
üzerindeki çizgi ve egrilerin otomatik olarak harf ve rakamlar, daha ileri
asamada da anlamli sözcükler olarak algilanmasi oldukça zor bir problemdir.
Son yillarda, yazi tanima konusunda yapilan çalismalarda büyük ilerleme
kaydedilmis, bu sayede özellikle temiz ve okunabilir bir zemin üzerinde
basili yazilari otomatik olarak taniyan programlar gelistirilmistir.
El yazisi tanima hala
tam olarak çözülmüs bir problem degildir; genel zorluk, çok fazla sayida
degisik yazi karakteri olmasi ve kisiden kisiye farkliliklar göstermesinin
yaninda harflerin birbirine bagli yazilmasindan kaynaklanmaktadir.
Entelektüel Sermaye
Özet -
Günümüzde
isletmelerin yasamlarini sürdürebilmeleri, bilgiyi yaratma ve etkin kullanma
yetenekleri ile dogru orantilidir. Entelektüel sermayenin temelini,
bilançoda görülmeyen soyut varliklarinin da bir deger olarak kabul edilmesi
ve bu varliklarinin yönetimi olusturmaktadir. Bu çalismanin amaci 1.
Entelektüel sermaye varliginin saptanmasinda ve yönetilmesinde kullanilan
ölçüm yöntemlerini irdelemek 2. Isletmelerin sahip olduklari insan, yapisal
ve iliskisel sermayenin katma deger açisindan fiziksel sermaye ile
kiyaslanmasi ve 3. Entelektüel sermaye temel alinarak yaratilacak sosyal
bilincin Türkiye’ye kazandiracaklarini açiklamaktir.
E-Pazarlama
Özet -
E-pazarlama, bilgi çagi ve çevrim içi aygitlarin gelisimi ile ortaya çikan
bir pazarlama tarzidir. Ürün odakli pazarlama modellerinin tüketici odakli
pazarlama modellerine dönüstügü döneme teknoloji büyük katkida bulunmus,
pazarlama için yeni ortam ve olanaklar yaratmistir. Elektronik pazarlamanin
odaginda tüketici ve etkilesimlilik vardir. Internet siteleri, e-postalar,
arama motorlari, mobil telefonlar, sayisal yayin yapan televizyonlar artik
birer pazarlama ortamina dönüsmüs, markalara, tüketiciye özel iletisim kurma
imkani vermistir. Kisisel bilgilerin gizliligi ve özel hayata saygi önem
kazanmis, pazarlama daha sosyal bir yapiya bürünmüstür.
Etkilesimli
Internet
Özet -
Internet baslangiçta, sundugu sinirsiz imkanlarla yalnizca teknik amaçlara
yönelik olarak gelistirilmis veri iletisimine olanak saglayan bir
teknolojiydi. Bazi metin isleme dilleri ve protokolleri (HTML, HTTP) yardimi
ile sabit sayfalar olusturulabilmekte ve bunlar maliyetsiz olarak dünyanin
herhangi bir yerinden ulasilabilecek bir medya haline getirilebilmekteydi.
Eksik olan, sayfalarin tek tarafli olarak tasarlanmasiydi. Ziyaretçiler bir
dergi gibi sayfalari okuyabiliyor, resimleri görebiliyor ve en fazla e-posta
gönderebiliyorlardi. Daha sonra bazi teknolojiler gelistirildi (CGI vs.);
bunlar sayesinde insanlarla etkilesime geçmek mümkün olabiliyordu.
Ziyaretçiler form doldurabiliyorlar ve sayfa sahibine bunu
iletebiliyorlardi.
Evden Aga Erisim
Özet -
Bu makalede ev veya küçük ofis kullanicilarinin merkezi aga/Internet’e
baglanmasi için var olan ag teknolojileri ve standartlari xDSL ailesi (ADSL,
SDSL, IDSL, HDSL, VDSL), ISDN, Kablolu TV üzerinden veri iletimi, DVB uydu
dönüs kanali basliklari altinda ele alinmistir.
Evrimsel Bilgi
Isleme
Özet -
Bu makalede evrimsel bilgi isleme konusu teknik açidan ele alinmistir.
Evrimsel bilgi isleme canlilar dogasinda var oldugunu gözlemledigimiz evrim
mekanizmasinin, bilgisayarlarda problem çözmede temel model olarak
kullanildigi sistemlerinin adlandirilmasinda kullanilan genel bir terimdir.
Evrimsel Hesaplama
Özet -
Bu bölümde evrimsel hesaplama yönteminin kisa tarihçesi üzerinde durulduktan
sonra bu yöntemin ne oldugu üzerinde durulacaktir. Daha sonra bu yöntemin
alt bölümleri ele alinacaktir. Evrimsel hesaplamanin diger hesaplama
yöntemlerine göre farkli yönleri üzerinde durulacaktir.
Fikri Haklar
Özet -
Insanlik tarihinde yeni bir sayfayi ifade eden “bilgi toplumu” ve “bilgi
ekonomisi” kavramlari, insanin yaraticiligi sonucu ortaya çikmis olan tüm
entelektüel birikimi, “bilgi” olarak kabul etmekte ve yeni ekonomik ve
toplumsal yapiyi; bilginin üretilmesi, korunmasi ve paylasilmasi üzerine
kurmaktadir. Genis bir bakis açisiyla “Fikri haklar”, “bilgi”nin üretilmesi,
korunmasi ve paylasilmasi süreçlerindeki kurallari düzenlemekte ve daha
ötesinde bunlar arasindaki toplumun yararina olan dengeleri ve sinirlari
ortaya koymaktadir. Dolayisiyla, “fikri haklar” sadece hukuk sinirlari
içinde kalmayan, farkli disiplinlerin de ilgi alaninda olan ve gelecege
bakisimizla beraber her gün yeniden sekillenen bir yapi olarak
degerlendirilmelidir.
Genetik
Algoritmalar
Özet -
Bu yazida dogada gözlemlenen evrimsel sürece benzer bir sekilde çalisan
arama ve eniyileme yöntemlerinden biri olan Genetik Algoritmalarin (GA)
tarihçesi ve gelisimi anlatilacaktir. Bazi temel kavramlar açiklanacak,
GA’in uygulama alanlari, kullanilma nedenleri, diger arama ve eniyileme
yöntemlerinden farki, temel bir GA’in isleyisi ve GA islemcileri üzerinde
durulacaktir. Bu yazi, yazarin bu alanda yapmis oldugu literatür taramasina
dayali çalismanin bir ürünüdür. GA ile ilgili farkli kaynaklardan alinan
veriler bir bütün haline getirilerek bu yazi olusturulmustur.
Gerçek-Zamanli
Veritabani Sistemleri
Özet -
Gerçek-Zamanli Veri Tabani sistemleri zaman kisitlari olan islemlerin
yürütüldügü ve genis veritabanlarina sahip uygulama alanlarinin
ihtiyaçlarina karsilik verebilmek amaciyla gelistirilmektedir. Bu tür
sistemlerde veritabaninda yer alan verilerin tutarliliklarinin korunmasi
yaninda, desteklenen uygulama alaninin zaman kisitlarinin da
karsilanabilmesi için etkin veritabani yönetim metotlarinin gelistirilmesi
gerekmektedir. Bu makalede gerçek-zamanli veritabani sistemlerinin
özellikleri ve bu sistemler için gelistirilen veritabani yönetim metotlari
anlatilmaktadir.
Gezgin Aglar
Özet -
Bu makalede, hücresel aglar, tasarsiz aglar ve hareketli IP protokolü
anlatilmaktadir.
Gezgin Bilgi Islem
Özet -
Gezgin bilgi islem, hareketli bilgisayar kullanicilarina, Internet gibi
aglarin servislerine ve diger bilgi islem servislerine her yerden ve her
zaman erisme ve onlari kullanma olanagi veren teknolojilerin genel adidir.
Hareketli aygitlar tarafindan bilgiye ulasim, statik aygitlarin bilgiye
ulasimlarindan farkli olan yeni problemler içermektedir. örnegin, daha düsük
veri aktarim hizi, kablosuz baglantilarin degisken ve düsük kaliteye sahip
olmasi, çok daha fazla güvenlik risklerine ve saldirilarina açik olmasi,
adreslemenin ve bulundugu yeri izlemenin çok daha zor olmasi gibi birçok
zorluklari vardir.
Görüntü Sikistirma
Özet -
Bu makalede görüntü sikistirma yöntemleri kayipli sikistirma, sabit
imgelerin kayipli sikistirilmasi (JPEG), imge sikistirmada yeni standart
(JPEG 200) ana basliklari altinda ele alinmistir. Görüntü sikistirmada bazi
yöntemler kayipli, bazi yöntemler de kayipsiz sikistirma yaparlar. Kayipsiz
yöntemlerin sikistirma oranlari düsük olur. Ancak, bazi uygulamalar kayipsiz
sikistirma gerektirirler: Tibbi imgelerin, uydu imgelerinin ve bilgisayar
dosyalarinin sikistirilmasi vs gibi. Kayipli yöntemlerin sikistirma oranlari
yüksek olur. Bazi uygulamalar için kayipli sikistirma yöntemleri uygun
olmaktadir.
Graf Algoritmalari
Özet-
Graflar, hemen hemen tüm bilim dallarinda çok farkli problemlerin
modellenmesi için bir veri modelidir. Dolayisiyla graf üzerine gelistirilen
algoritmalar bilim adamlarinin ve arastirmacilarin yogun ilgisi altindadir.
Graflar, hem belirli problemlerin dogrudan çözümünü saglamakta hem de birçok
problemin çözümünde ara islem olarak yardimci olmaktadir. Graf renklendirme,
en kisa yol, en küçük yol agaci, ag akis ve gezgin satisçi problemleri graf
araciligiyla çözülen problemlerdir. DFS ve BFS gibi graf üzerinde dolasma
algoritmalari; Kruskal, Prim ve Sollin’in algoritmalari; Dijkstra,
Bellman-Ford ve Floyd’un algoritmalari ve Welch-Powel’in algoritmalari
graflar üzerine gelistirilmis algoritmalardan en bilinenleridir. Bu
çalismada graf algoritmalari ve temel özellikleri ele alinmis ve gözönüne
alinmasi gereken unsurlar ortaya çikarilmistir. - Rifat Çölkesen (Sayfa:
426)
Güncel Bilgisayar
Mimarileri
Özet -
Güncel bilgisayar mimarileri güvenilirlik ve basarimi artirmak üzere degisik
düzeylerde paralel çalismayi öngören yapilardir. Bunlardan Komut düzeyinde
paralel mimariler günümüzde daha yaygin uygulama bulmakta olup boru-hatli
islemciler ve süperskalar islemciler gibi yapilar bu guruba örnek
verilebilir. Ayni sekilde ince taneli paralellik içeren bir baska yapi
örnegi de veri paralel mimarilerdir. Dizi islemcileri ile birlikte bu
gurupta sayilabilecek vektör islemcileri ticari olarak da basarili olmus
yapilardir. Programlanabilirlik sorunu asildikça yayginlasan çoklu komut
çoklu veri mimarileri ise kaba taneli paralellik içermektedir. Bu mimari
yapilarda siki bagli/bellek paylasimli ve gevsek bagli/ mesaj geçiren
yapilar olmak üzere iki gurupta incelenebilir.
Güvenli Elektronik
Posta (e-Posta)
Özet -
Güvenli e-posta, göndericinin hazirladigi iletiyi üçüncü kisiler tarafindan
anlasilmadan, degistirilmeden asil alicisina ulastirilmasi durumuna denilir.
Olagan durumda, elektronik posta içeriginin üçüncü kisiler tarafindan
okunmadigi ve degistirilmedigi kabul edilir. Ancak, uygulamada bu her zaman
garanti edilemez. Güvenli e-posta hizmeti, alisilagelmis e-posta hizmetine
simetrik ve asimetrik sifreleme yöntemleri ve sifreleme anahtarlarinin
yönetimi yeteneklerinin eklenmesi ile saglanabilir. Ilk güvenli e-posta
hizmeti “Pretty Good Privacy (PGP)” yazilimi araciligi ile yaygin olarak
kullanilmaya baslanmisti. Bu yazida güvenli e-posta hizmeti PGP ve S/MIME
basliklari altina ele alinmistir.
Haber Öbekleri
Sistemi / Usenet
Özet -
Usenet, dünya üzerindeki milyonlarca Internet kullanicisinin çok farkli
konularda haberler, yazilar gönderdigi bir tartisma platformudur. Bu
platform, konularina göre belirli bir hiyerarside olusturulmus
tartisma/haber gruplarindan olusur. Kullanici, iletisini, içerik olarak en
uygun öbege gönderir. Kullanicilarin gönderdigi postalar Internet için NNTP
isimli bir protokolü kullanilarak iletilir. Gönderilen ileti hiyerarsik bir
yapida dagitilir ve dünya üzerinde Internet erisimi olan kisiler tarafindan
bir Usenet Servis saglayicisi araciligi ile okunabilir.
HALICI-midi
Bilgisayarla Beste Yarismasi
Özet -
HALICI-midi Bilgisayarla Beste Yarismasi 1993’ten bu yana Bilisim Haftasi
Etkinlikleri kapsaminda düzenlenmektedir. Bilisim teknolojilerinin sagladigi
olanaklarla müzigi bir araya getiren ve ülkemizdeki elektronik müzik
yaraticilarina kendilerini tanitma ortami saglayan HALICI-midi Bilgisayarla
Beste Yarismasi, on yilda bine yakin eseri degerlendirmistir.
Hesaplama
Karmasikligi
Özet -
Bir problemin veya algoritmanin gerçeklestirme karmasikligi hesaplanabilir.
Böylece problemin derecesi arttikça veya veri miktari arttikça söz konusu
çözümün nasil karmasiklasacagi görülebilir. Böylesi hesaplamalar yazilim
gelistirme sürecinde veya donanim tasariminda, daha gerçeklestirme islemine
girisilmeden problemin büyüklügü hakkinda önemli bilgi verir. Yürütme
zamani, zaman karmasikligi, alan maliyeti ve alan karmasikligi bu konuda
anahtar sözcüklerdir. Yürütme zamani, algoritmanin islevini yerine getirmesi
için temel kabul edilen islemlerden kaç adet yürütülmesi gerektigini veren
bir bagintidir ve  seklinde
gösterilir; zaman karmasikligi ise parametre miktarinin artmasi durumunda  problemin
karmasikligini gösterir. Karmasikligin gösterilmesi için  gibi
çesitli asimtotik ifadeler kullanilir. Bu makalede bir algoritmanin çalisma
ve bellek gereksinimi hesaplama karmasikligi ele alinmistir ve çesitli
örnekler verilmistir. - Rifat Çölkesen
(Sayfa: 441)
Hesaplamaya Dayali
Geometri
Özet -
Hesaplamaya dayali geometri, son yillarda adindan sikça söz ettiren bir dal
haline gelmis, bilgisayar grafiklerinden çok büyük ölçekli devre tasarimina
kadar pek çok alanda kullanim bulmustur. Problem tipleri genellikle uzayda
verilen nesneler arasinda belirli bir iliskiye sahip olanlari bulmaya
(örnegin, en yakin uzakliga sahip olanlari) ya da verilen nesneler üzerinden
baska bir yapi elde etmeye (Voronoi çizenegi gibi) yöneliktir.
Ikibin (2000) Yili
Sorunu
Özet -
Bilgisayar teknolojisinde ilk yillarda bellek en pahali birimdi. O nedenle
yil bilgisinde dört basamak yerine son iki basamak kullanilarak tasarruf
saglanirdi. 2000 yilina gelindiginde bu kural geregi 2000 yilini son iki
basamagi olan “00” ile göstermek gerekti. Ancak bilgisayar yazilimlari bunu
ayni mantik içinde 2000 yili degil de 1900 yili olarak algilayacaklardi.
Bunun gibi yalnizca programlarda degil, gömülü yongalarda da benzer sorunlar
olabilirdi. Ortaya çikan bu sorun 2000 Yili Problemi (2YP) olarak
bilinmektedir. Bu sorun sadece ana bilgisayar sistemleri kullanan
kuruluslarla sinirli kalmayip hemen her kurulusa ve tüm ulusal altyapiya
kadar uzanabilecek, hatta günlük hayati her alanda etkileyecek bir boyuta
ulasabilecek yapida olabilirdi.
2000 yilina girildigi
andan itibaren ülkemizdeki hayatin sorunsuz olarak devamini saglamak için
2YP Ulusal Eylem Plani olusturuldu. Bu Eylem Plani çerçevesinde uyum
çalismalari sürdürüldü. Konu kamuoyunda tartisilmaya açildi, toplantilar
düzenlendi, yetkililer bilgilendirildi. Bir model çerçevesinde kurumlarin
atmasi gereken adimlar ortaya kondu. Öncelikli sektör ve isler belirlenerek
aylik olarak bu sektörlerdeki gelismeler olusturulan 2YP Danisma Kurulu ve
Teknik Kurul tarafindan izlendi.
Çalismalar basarili
bir sekilde sürdürüldü ve yasami etkileyecek büyük bir sorun olmadan Türkiye
2000 yilina girdi.
Uyum çalismalari 1
Kasim 1999 tarihine kadar normal akisi ile devam etti. Bu tarihten sonra
hazirlanan Beklenmedik Durum Plani uygulamaya konularak çalismalar
sürdürüldü. 1998 yili Ekim ayinda baslayan çalismalar Mart 2000 tarihinde
sonuçlandirildi. 2YP projesi kurumlarin Türkiye çapinda gerçeklestirdikleri
büyük bir proje olmustur.
Ilk 500 Bilisim
Sirketi
Özet -
Türkiye’deki bilisim pazarinin büyüklügü, gelisimi ve Bilisim Sektörünün
yapisi hakkinda, elde saglikli bilgi olmamasi önemli bir eksiklikti. Bu
gereksinimi karsilayacak herhangi bir çalisma yapilmamisti. Bilisim
Sektörüne hizmet saglamak amaciyla kurulan Interpro’nun konuya el atmasiyla
bu eksiklik belirli bir ölçüde giderildi. “Ilk 500 Bilisim Sirketi”
arastirmasiyla birlikte Türkiye’de bilisim pazariyla ilgili her yil düzenli
bilgiler elde edilmeye baslandi.
Internet Adresleri,
IP TC "DNS ve Internet Adresleri" \f C \l "1" ve DNS
Özet -
Bu makalede Internet adresleri teknik açidan IPv4 ve IPv6 adresleme
gösterilimleri, IPv4 adres siniflari (A, B, C, D ve siniflari), IP adres
kisiti, IP döngü-sinama adresi, sifir adresler, özel adresler, alan
adlandirma sistemi (DNS), Internet adresleri (URL), DNS çözümleyiciler,
DHCP, IP ag numaralandirma ve CIDR basliklari altinda ele alinmistir.
Internet
Bankaciligi
Özet -
Teknoloji ürünlerinin benimsenmesinde müsterilerin algiladigi kullanim
riskleri ve karmasiklik belirleyici rol oynar. Türev piyasalarin ve karmasik
yatirim araçlarinin gelismesi, risk algisinin güçlenmesi ve para otomatlari
gibi elektronik sistemlerin yayginlasmasi müsterilerin finansal hizmetleri
kendi kendilerine ve geliskin Internet subeleri araciligiyla almalarinin
yolunu açmistir.
Müsterilerin
yaptiklari islemlerin sonuçlarini aninda gözleme ihtiyacindan bankacilik
elektronik altyapilarinin da çevrimiçi ve dosdogru çalismasi gerekmistir. Bu
hedef uyarinca, veri akisi yogun olan bankalarin, birer hiç gecikmesiz
sirkete dönüsmeleri zor olmamistir. Bunun için iyi bir orta-katman tasarimi
ile arka uçtaki kaynaklar dagitim kanallarinin ortak kullanimina açilmis ve
veri entegrasyonu saglanmistir.
Bu yapiyi arkalarina
alan Internet subeleri, geliskin kullanici arayüzleri ile, yeni ve yetkin
bir bankacilik paradigmasini müsterilerin erisebildikleri tüm Internet
terminallerinden sunabilirler.
Internet Evleri
Özet -
Bu makalede Internet evleri konusu ele alinmistir. Internet kafe, net kafe,
sanal kafe veya sörf istasyonlari olarak da adlandirilan Internet evleri,
para karsiligi sinirli bir süre için Internet’e erisimini saglayan ticari
isletmeler olarak tanimlanmaktadir. Bu yerlerde Internet’e erisim disinda,
bilgisayar oyunlari oynatmak da önemli bir kazanç kapisidir.
Internet evleri
bilgisayar sahipliginin ve sürekli Internet baglantisinin önemli bir maddi
kaynak gerektirmesi sorununa pratik bir çözüm olarak dünyanin dört bir
yaninda yayginlik kazanmistir. Giderek kendi basina bir sektör haline gelen
Internet evleri, dünya çapinda en hizli büyüyen hizmet kollarindan
birisidir. Bu yüzden Reinhardt (2001:13) Internet evlerini Internet
erisiminin McDonald’s’lari olarak adlandirmaktadir.
Internet Haftasi
Özet -
Internet Haftasi, her yil Türkiye'nin Internet'e kavustugu nisan ayinda iki
hafta süre boyunca düzenlenen, Internet kullaniminin yayginlastirilmasina
yönelik etkinliklerin gerçeklestirildigi ve Internet uygulamalarina iliskin
projelerin degerlendirilip yasama geçirildigi bir senlik ve kutlama
ortamidir.
Internet Haftasi,
Internet Kurulu’un önayak olmasi ile düzenlenmekle birlikte, toplumun hemen
her kesiminden kurum ve kisilerin kendi istençleri ve çogu kez gönüllü
çabalariyla katki verdigi ulusal boyutta ve ülke çapinda bir Internet ile
bulusma ve yasama etkinligidir.
Internet Haftasi
Afisler
Internet Kurulu
Özet -
Internet Kurulu, Türkiye’de Internet kullaniminin yayginlasmasi, bunun
önündeki engellerin kaldirilmasi, ortaya çikan sorunlarin çözüsmesi
dogrultusunda çalismak ve Ulastirma Bakanina bu konularda danismanlik yapmak
amaciyla 15 Ocak 1998’de olusturuldu. Kurulda üniversite, kamu ve özel kesim
temsilcileri yer almaktadir. Kurulun en önemli etkinligi her yil Internet
Haftasi etkinlikleri düzenlemektir. Kurul bunu yani sira, Internet
altyapisinin iyilestirilmesi, DNS sorunlarinin çözümü, RTÜK yasasi,
istenmeyen iletiler, Internet yayinciligi ve etik kurallari, Internet evleri
vb gibi konularla ilgilenmektedir.
Internet
Teknolojileri Dernegi (INETD)
Özet -
Internet Teknolojileri Dernegi (INETD), 90’larda Unix Kullanici Grubu olarak
kuruldu. 1990 ortalarinda Açik Sistem Kullanicilari haline geldi. 2000’de
“En büyük Açik Sistem Internet’tir” düsüncesi ile adini ve kimligini
Internet Teknolojileri Dernegi olarak degistirdi.
INETD kendisini,
Internet teknolojileri, açik sistemler, açik kaynak kodu ve özgür yazilim
alaninda çalisan kisi ve kurumlari bir araya getiren, agirlikli olarak
profesyonellere hitap eden, ama kullanici kitlelerin sorunlarina da egilmeye
çalisan, üyeleri arasinda etkin bir iletisim ortami olusturan bir toplumsal
ve kültürel olusum olarak tanimladi. Son yillarda “Inet-tr Konferansina” da
kurumsal sahiplik yapan INETD, bir sivil toplum kurulusu sorumlulugu ile
Türkiye Interneti’ne iliskin ulusal politikalarin olusmasina katki yapmaya
yönelik çabalarini da sürdürüyor.
Internet ve Hukuk
Platformu (IvHP)
Özet -
‘90’li yillarin sonundan baslayarak, ülkemizde de Internet’in toplum
yasaminda giderek daha fazla yer almasi, buna karsilik temel yasal
düzenlemelerin yapilmamis olmasi bazi sorunlar dogurdu. Hükümetin
gelismelerin önünü açici düzenlemeler yerine, “yasaklayici düzenlemeler”
yapma egilimi göstermesi, bu tür düzenlemelerin nasil yapilmasi gerektigi,
bu alandaki uluslararasi yaklasimin neler oldugu konularinin kamuoyunun
gündemine getirilmesi zorunluydu. Bu ortamda konuya ilgi duyan hukukçularin,
bilisimcilerin bir araya gelmesiyle bir sivil girisim olan Internet ve Hukuk
Platformu (IvHP) ortaya çikti. Platform o günlerde yararli ve yol gösterici
çalismalar yapti.
Internet’te Güvenli
Erisim Ve Güvenlik Duvari
Özet -
Bu yazida güvenlik duvari konusuna bir bakis yapilmistir. Internet’in
kurumlar ve bireysel kullanicilar olmak üzere iki tür kullanicisi vardir. Bu
iki tür kullanicinin ihtiyaçlari ve Internet ortaminda güvenli erisiminde
farkli teknikler kullanilmaktadir. Gizlilik kisaca gizli kalmasi gereken
bilginin baskalarinin eline geçmemesi anlamina gelir. Internet ortaminda
gizliligin saglanmasi için kullanilan bilgisayardaki bilgilerinin
gizliliginin saglanmasi ile yollanan ve alinan dosyalarin gizliliginin
saglanmasi gündeme gelmektedir.
Internet’te
Iletisim Kurallari: Türkiye’de
Özet -
Türkiye Bilisim Vakfi (TBV) Bilisim Meslegi Ahlak Ilkeleri (BMAI) Kurulu
1999 yilinda Internet kullaniminda etik degerler ile ilgili olarak
karsilasilan bazi sorunlarin nasil asilabilecegini gündemine almistir. Bu
konu üzerindeki ilk anmaya deger çalisma Bilisim’99 Etkinliklerinde
“Internet, Etik ve Hukuk” panelinin düzenlenmesi olmustur. Panelin sonuçlari
Internet Etigi sayilabilecek bir belgenin hazirlanmasi için ilk adimin
atilmasini saglamistir. TBV BMAI Kurulu olusturulan ilk taslagi kendi içinde
gözden geçirmis, sonra Bilisim Kamuoyunun görüsüne Internet Haftasi 2000
içinde bir ilk sürüm olarak “Internet Iletisiminin Kurallari” basligi ile
sunmustur. Bu belgeye her an TBV Web sayfasindan erisilebilir (www.tbv
.org.tr).
Internet’te Kaynak
Kesfi
Özet -
Internet’in günümüzde ilgiyle karsilanmasinin nedenlerinden biri, büyük
hacimli bilgi içermesidir. Bilgi kaynagi olarak Internet’i, hacmini
belirlemekte zorlandigimiz, siniflamasi olmayan bir kütüphaneye benzetmek
olanaklidir. Internet üzerindeki her sey makinece-okunur özellige sahip
olmakla birlikte, makinece-anlasilir degildir. Bu durum, belgelere erisimi
ve Internet üzerindeki verinin kullanildigi islerin otomatik olarak
yapilmasini güçlestirmektedir. Uygulama alani önceden belirlenmemisse, Web
tabanli arama sistemlerinin bilgiyi otomatik olarak tanima, yorumlama, ve
kesfetme gücü arzulanan düzeye erismekte yetersiz kalmaktadir. Verilen bilgi
ihtiyaci ile ilgili yeterince kesin sonuçlarin döndürebilmesi için ve
heterojen durumdaki Internet kaynaklarinin kodlama, kelime haznesi ve
kaynaklar arasi iliskilerin tanimlanmasi ve taninmasi için aranan yöntem üst
modelleme oldugu bilinmektedir. Bu makalede üst modelleme yaklasimlarindan
ve standartlarindan bahsedecegiz.
IP Aglarinda
Saldiri Sekilleri
Özet -
Bu yazida OSI referans modeline göre 3. katmanda bulunan Internet Protokolü
ile olusturulan aglarin karsi karsiya bulunduklari tehditler güncel
bilgilerle isi altinda degerlendirilmektedir. Günümüzdeki IP Aglarinda
Saldiri sekilleri belirtilerek, gelecekteki durumlarinin ne olabilecegi
konusunda yorumlar yapilmistir. - Bülent Coskun ve Cengiz Ugurkaya (Sayfa:
494)
IPv6-Internet
Protokolü Sürüm 6
Özet -
Bu makalede yeni nesil Internet’in protokol kümesi olan IPv6 konusu “yeni
Internet’in dogusu”, “IPv6’nin teknik özellikleri”, “yeni protokolün
Internet’e getirileri”, “IPv6’ya geçis”, “Dünyadaki durum” ve geçis
hazirliklari basliklari altinda ele alinmistir. - Alper E. Yegin (Sayfa:
499)
IPv6 Paketi
Ek-Baslik Yapilari
Özet -
Bilindigi gibi IPv6 Internet’in yeni nesil yönlendirme protokolüdür. IPv6’da
temel baslik yapisi IPv4 basligina oranla daha sadelestirilmistir; ancak
IPv6 ile gelen en büyük yeniliklerden birisi de ek-basliklardir.
Ek-basliklar farkli amaçlar için temel basligin arkasina zincir halkasi gibi
eklenmek suretiyle kullanilir. Gerek temel baslik gerekse ek-basliklar
içerisindeki alanlarda hala tanimlanmamis degerler vardir ve bunlar
gelistirilecek yeni mekanizmalara destek amaçli kullanilabilir. IPv6’daki
ek-baslik yapilari incelenerek gelecegin uygulamalarinda bizleri nelerin
bekledigine yönelik öngörülerde bulunmak olasidir. Bu çalismada IPv6
paketinin ek-baslik yapisi ayrintili bir sekilde incelenmistir. Bu yönde
çalismalarimiz, ek-basliklar ile var olan uygulamalarin nasil etkilenecegi,
Internet tabanli yeni uygulamalarin neler olabilecegi üzerinde sürmektedir.
- Ali Efe ve Rifat Çölkesen (Sayfa: 504)
Istatistiksel
Isaret Isleme
Özet -
Istatistiksel isaret isleme, rasgele isaretlerin toplanmasini,
özelliklerinin irdelenmesini, süzgeç-leme gibi sistem isleçleri araciligi
ile dönüstürülmelerini, üreme ve olusum mekanizmalarinin anlasilmasini,
zaman ve frekans ekseninde davranislarinin hesaplanmasini konu edinir.
Istatistiksel isaretler zamanda ya da uzamda ya da her ikisinde birden yer
alabilirler.
Ister Çözümleme
Özet -
Ister çözümleme (gereksinim analizi), yazilimin islev ve performansini
belirlemek, diger sistem elemanlari ile arabirimlerini tanimlamak ve
yazilimin karsilamasi gereken kisitlari olusturmak üzere
gerçeklestirilmektedir. Burada; Yazilim isterleri ve ister çözümleme
yöntemleri, üzerine bilgi verilmektedir.
Is Kurtarma
Merkezleri ve Is Sürekliligi
Özet -
Is kurtarma Merkezleri ve Is Sürekliligi günümüzde firma ve kurumlar
açisindan büyük önem tasiyan uygulamalardir. Kurumlarin verilerinin her
türlü felakete ya da saldiriya karsi korunmasi anlamina gelen bu
uygulamalarin temelinde sunucular, veri depolama sistemleri ve iletisim
aglarindaki tek ariza noktalarinin giderilmesi yatmaktadir. Ayrica güvenilir
donanim ürünleri ve iletisim aglarinin kullanilmasi, seçenek elektrik
kaynaklarinin ve ag baglantilarinin bulundurulmasi ve bilgi teknolojisi
isletim süreçleri de is sürekliligini saglamadaki önemli adimlari
olusturmaktadir.
Isletim Güvenligi
Özet -
Hizmet Sürekliligi kavrami bir kurum için faaliyet döngüsünün olagan
isleyisi kadar önemlidir. Aksi durumlarda kurumlar maddi riskin yanisira
itibar riskine de maruz kalabilmektedirler.
Isletim güvenligini
tam olarak saglamak isteyen bir kurum öncelikle hizmet sürekliligi
çerçevesi, stratejinin belirlenmesi ve planlanmasini tamamlar. Burada dikkat
etmesi gereken en önemli husus, hizmet sürekliligi planinin kapsamidir. Bu
kapsamda öncelikli olarak sistemin kesintisiz devam edebilmesi için gerekli
olan asgari kriterler ve optimum uygulamalar belirlenmelidir. Daha sonraki
asamada bu kriter ve uygulamalar, uygun sekilde yedeklenmeli ve kritik
kaynaklar güvenceye alinmalidir. Yedekleme konusunda dikkat edilecek en
önemli husus yedeklemenin yapildigi hem fiziki hem cografi konum ve bununla
ilgili donanimdir. Dogrudan kuruma bagli olmayan risklerin giderilmesi için
mutlaka 3. Parti firmalar ile konsolidasyon yapilmalidir. Bu husus dolayli
riskleri elimine edecektir. Sonraki asamada olagan faaliyet döngüsüne geçis
prosedürleri tanimlanmali ve en az hasarla geçis için alternatif yollar
belirlenmelidir.
Isletim Sistemleri
Güvenligi
Özet -
Bilgisayar sistemlerinin temel isletim altyapisini olusturan isletim
sistemleri, sistem üzerinde çalisan diger uygulama ve servislere de güvenlik
altyapisi sagladiklari için isletim sistemlerinin güvenligi bütün sistemin
güvenligi için büyük rol oynamaktadir. Isletim sistemi açikliklari ve
zayifliklarina karsi gerekli önlemler uygulamaya geçirilmedigi sürece sistem
oldukça fazla risk tasimaktadir ve büyük zararlara ugrayabilir. Isletim
sistemlerinde mevcut güvenlik mekanizmalari kullaniliyor olsa bile öncelikle
sistem yöneticilerinde ve sistem kullanicilarinda güvenlik bilinci gelismis
olmalidir. Ayrica kullanilacak isletim sisteminin iddia ettigi güvenlik
garanti seviyesinin tarafsiz bir test laboratuari tarafindan test edilip
onaylanmasi, isletim sistemi güvenlik fonksiyonlarinin güvenilirligi
açisindan çok önemlidir.
Kablosuz Aglar
Özet
-
Kablosuz ag teknolojileri denildiginde ilk akla gelen
sözcükler WLAN, HiperLAN, Bluetooth, GSM, GPRS, WAP, LMDS gibi sözcüklerdir;
ek olarak WAP, DECT, 3G, EDGE gibi kavramlarda kablosuz baglantilarla ilgili
kavramlardir... Kablosuz iletimde, kablosuz olan kisim, fiziksel katman ve
kismen veri bagi katmani düzeyindedir; veri orani, tasiyici isaret frekansi,
kullanilacak frekans bölgesi, modülasyon / kodlama yöntemi, çoklu erisim
gibi unsurlar önemli parametreleridir. Kablosuz LAN, aslinda Ethernet gibi
var olan LAN teknolojilerinin kablosuz hale getirilmesidir; bu amaçla, IEEE
1997 yilinda kablosuz Ethernet’in baslangici olan 802.11 standardini
tanimlamistir. Kablosuz LAN için diger bir standart ETSI tarafindan
tanimlanan HiperLAN’dir.
Bluetooth, kisa
mesafede klavye, fare, telefon vs. gibi sayisal giris/çikis birimlerinin
baglantisini kotaran kablosuz bir teknolojidir. Bluetooth, tasinabilir
bilgisayarlar, modemler, kameralar, LAN erisim cihazlari, telefonlar ve
PDA’lar gibi sayisal cihazlar arasinda veri aktarimi için kisa mesafeli
radyo baglantisinin saglanmasi için olusturulan endüstri konsorsiyumunun
adidir. HomeRF, genel olarak küçük ofis gereksinimleri için düsünülmüs
kablosuz erisim standardidir.
WAP, kablosuz aglar
için uygulama protokolünün kisaltmasidir. Temel olarak PDA ve cep
telefonlari gibi sayisal bilgi cihazlarinin, Web benzeri bir arayüzle
çevrimiçi bilgi hizmetlerine erismesini saglar.
Kaos Kurami
Özet -
Kaos nedir? Kaotik bir sistemin karakteristikleri nelerdir? Kaos, dogrusal
olmayan dinamik sistemlerde rastlanan bir olgu olup en önemli karakteristigi
baslangiç sartlarina bagimliliktir. Kaos | 
