|
TBA, bilisim/bilgisayar alaninda hem teknik konulari hem de
sosyal konulari içermektedir. TBA, ayni zamanda ülkemizin "Bilisim Insan
Kaynaklari Rehberi" niteligindedir; nitelikli ve deneyimli tüm bilisim
insanini TBA'da görebilirsiniz.
Akademik/periyodik dergi çıkartıyoruz.
Ayrıntı için
buraya tıklayınız.
Bilisim/bilgisayar profesyonellerinin;
bilgisayar mühendisligi, bilgisayar bilimleri, bilgisayar programciligi ve
yönetim bilisim sistemleri ögrencilerinin mutlaka sahip olmasi gereken bir
eserdir.
Linux Dagitimlari
Özet –
Linux çekirdegi kullanilarak olusturulan isletim sistemlerine Linux
dagitimlari adi verilir. Linux olusturulan bu dagitimlarin çekirdegidir.
Linux bu sebeple tek basina amaçlanan isler için yeterli olmayacaktir.
Kullanim amacina göre dagitimlar sekillenmistir. Bu dagitimlarda degismeyen
tek nokta çekirdektir ve bu çekirdekte Linux çekirdegidir. Dagitimlar içinde
farkliliklar siklikla yapilandirma araçlari, paketleme ve güncelleme
yöntemleri, kitaplik ve gelistirme dizinlerinde degisiklikler biçiminde
olmaktadir. Birçok dagitim mali yönden basarili oldukça amaçlarina hizmet
eden diger dagitimlarla birlesme yoluna gitmislerdir. Anlatilan
dagitimlardan baska istege bagli olarak CD, USB bellek gibi diger birçok
depolama aygitlari üzerinde çalisan, birçok farkli islemci mimarisine destek
veren Linux dagitimlari da mevcuttur. Linux dagitimlari zaman içinde her
türlü anlamda (aygit tanima, yapilandirma ve kurulum) birçok farkliliklar
göstermektedir ve degisimleri Linux’a artan ragbetin sürekli artan bir
ivmede olmasi sebebiyle oldukça hizli olmaktadir.
Linux Kullanicilari
Dernegi (LKD)
Özet -
Bu yazida, 2001 yilinda kurulan, 2005 yili itibariyle 1000’e yakin bilisim
profesyonelinin üye oldugu Linux Kullanicilari Dernegi hakkinda bilgi
aktarilmistir. Dernek, öncelikli olarak açik kaynak kodlu her türlü yazilimi
ve bu yazilimlarin etrafindaki kisi ve kurumlari destekler. Bu alanda
çalisan kurumlarla is birligine girerek, kamuoyu olusturup, bilinç yaratma
ve toplumsal fayda olusturma dernegin diger görevleri arasindadir. Linux
Kullanicilari Dernegi, açik kaynak kod felsefesini kucaklarken bu felsefeye
uyan tüm ürün, teknoloji, olusum ve platformlari kapsamayi da
hedeflemektedir.
Linux ve Ofis
Uygulamalari
Özet -
Ofis uygulamalari adi verilen kelime islemcileri ve tablolama yazilimlari is
ve büro hayatinin degismez parçasi konumuna gelmislerdir. Linux isletim
sisteminin yayginlasmasi ve ofis içi ortamlarda kullanilmaya baslanmasi ile
birlikte insanlar Linux isletim sisteminin lisansi ile benzerlik gösteren
uygulamalari tercih etmeye baslamislardir. Bu amaçla SUN firmasinin açik
kodlu olarak dagittigi Openoffice yazilimi büyük bir açigi kapatmaktadir.
Ayni zamanda KDE ve GNOME masaüstü ortamlarinin ofis içi kullanim amaciyla
yazilmis birçok uygulamasi mevcuttur. Dosya yazici paylasimi için yazilmis
olan samba ve kullanisli yazdirma arabirimi olan cups uygulamalari da yogun
olarak kullanilmaktadir.
Makine Ögrenmesi
Özet -
Günümüzde, insan kadar iyi ögrenebilen bilgisayarlari nasil yapariz sorusu
henüz yanitlanabilmis degildir. Bunu karsin, belirli ögrenme görevlerini
oldukça iyi bir sekilde yerine getiren çesitli algoritmalar
gelistirilmistir. Böylelikle “ögrenme” teorik bir temele oturtulmaya
baslanmistir. Makine ögrenmesi bu konuyla ilgilenen bilim dalidir. Bu
algoritmalardan yola çikilarak gelistirilen çok basarili uygulamalar
bulunmaktadir. Örnegin, konusma algilama için kullanilan çesitli yöntemler
içinde en iyi sonuçlar verenler makine ögrenme algoritmalarini kullanan
sistemlerdir. Örüntü tanima ve veri madenciliginde de makine ögrenme
algoritmalari kullanilmaktadir.
Metin Sikistirma
Özet -
Veri sikistirmada ana amaç bilgiyi temsil etmek için gerekenden fazla
bulunanlari azaltmaktir. Veri sikistirmanin tarihini Braille ve Morse
kodlama olusturur. Braille kodlama, 1820 yilinda Louis Braille tarafindan
körlerin okumasina imkan saglamak için gelistirilmis ve halen günümüzde
kullanilmaktadir. Morse kodlama, ilk olarak 1832 yilinda Samuel Morse
tarafindan gelistirilmis bir telgraf kodudur. Sikistirma yöntemleri kayipli
ve kayipsiz olmak üzere iki ana grupta toplanir. Bilgi depolama ve metin
dosyalarinin sikistirilmasinda kayipsiz sikistirma kosulu aranirken, ses ve
imge dosyalarinin sikistirilmasinda bütünlügü bozmayacak kadar kayipli
sikistirmaya izin verilmektedir. Bu makalede veri sikistirma yöntemleri
“içerige dayali yöntemler”, “statik yöntemler (aritmetik kodlama,
Shannon-Fano Kodlamasi, Huffman Kodlamasi)”, “dinamik kodlama yöntemleri
(LZ, LZ77, LZW)” basliklari altinda ele alinmistir.
Modelleme ve Model
Türleri
Özet -
Model, gerçegin bir amaç için basitlestirilmis halidir. Modelleri fiziksel
modeller ve simgesel modeller olarak iki ana bölüme ayirmak mümkündür. Bu
yazida model, model türleri ve özellikle matematiksel modelleme ve benzetim
modellemesi ele alinmistir.
Modülasyon ve
Kodlama
Özet -
Modülasyon, gönderilecek bilgiyi iletim ortamina uygun hale getirme
islemidir. Bu makalede modülasyon ve kodlama konusu, “modülasyon”,
“modülasyon türleri (sürekli dalga modülasyonu, darbe modülasyonu)” ve
“kodlama (kaynak kodlama, kanal kodlama)” ana basliklari altinda ele
alinmistir.
Mültimedya
Veritabani Sistemleri
Özet -
Mültimedya veritabani sistemleri, büyük hacimli mültimedya verilerin uygun
bir veri modeli kullanarak veri tabaninda saklanmasini ve bu verilere
kullanici tarafindan yapilacak içerik-bazli erisimin en etkin biçimde
saglanmasini amaçlar. Bu makalede, mültimedya veritabani sistemlerinde veri
modelleme, veri endeksleme ve veri sorgulama konularinda yapilan çalismalar
anlatilmaktadir.
Nesne-Iliskisel
Veritabani Modeli
Özet -
Nesne-Iliskisel Veritabani modeli, iliskisel veritabani model üzerine
nesnesel özellikleri eklemek amaci ile ortaya atilmistir. Modelin
gereksinimi olan veri tanimlama, veri isleme ve sorgulama islemleri SQL:
1999 (SQL3) standardinda tanimlanmistir. Bu çalismada, nesne-iliskisel model
ve SQL:1999 sürümündeki uyarlamalarindan bahsedilecektir.
Nesneye Dayali
Akilli Veritabani Modeli
Özet -
Günümüzde birçok bilgi sistem uygulamasi güçlü ve akilli bilgi yönetim
sistemlerinin gelistirilmesini gerekli kilmaktadir. Bu da veritabanlari ile
bilgi tabanli sistemlerin bütünlestirilmesini gerektirmektedir. Diger
taraftan, bilgi yogun uygulamalarda belirsizlik içeren veri ve bilgilerin
islenebilmesi oldukça önem kazanmistir. Bu makale, belirsizlikler de içeren
karmasik bilgi yogun uygulamalarin modellenebilmesi için gelistirilen
nesneye dayali akilli bir veritabani modelini tanitmaktadir.
Nitel Benzetim
Özet -
Nitel benzetim, hakkinda bilgi eksikligi olan türevsel denklem kümelerini
çözmek için gelistirilmis bir yapay zeka yöntemidir. Bu yazida, nitel
benzetim algoritmalarini sayisal yaklasimlardan ayiran temel faktörler ve bu
algoritmalarin kuramsal özellikleri örneklerle anlatilacaktir.
Ofis Otomasyonu
Özet -
Bu yazida ofis otomasyonu konusu “otomasyonun ortaya çikisi”, “otomasyonun
is yasamindaki yeri”, “ofis otomasyonu tarihçesi”, “ofis otomasyon
sistemleri”, “elektronik isle degisen süreçler” ve “otomasyonla artan yasam
kalitesi” basliklari altinda ele alinmistir.
Optik Aglar:
Bilisim Otoyollari
Özet -
Günümüzde hemen hemen tüm veri türleri sayisal ortamlara aktarilmakta,
iletisimi de sayisal aglar üzerinden yapilmaktadir. Hareketli görüntü, ses,
Internet uygulamalari, veritabanlari, elektronik posta gibi degisik
uygulamalar giderek artan hacimlerde bilgisayar aglarinin imkanlarini
kullanmaktadir. Artan iletisim ihtiyacini karsilayabilmek için yapilan
arayislar sonucunda bakir tel, koaksiyel kablo, hava, uzay gibi degisik
ortamlari kullanan iletisim aglari olusmustur. Fiber optik ortam üzerinden
veri iletisimi çalismalari da 1960’larda baslamistir. Fiber-cam, saç teli
inceliginde çift katmanli ince uzun bir cam tüptür. Bu cam tüp içerisinden
geçirilecek olan isik, elektrigin bakir tel veya koaksiyel kabloda ya da
elektromanyetik radyo dalgalarinin havada tasiyabileceginden çok daha fazla
veriyi, çok daha uzun mesafelere tasiyabilmektedir.
Optik Bilgi Isleme
Özet -
Optik, en basit tanimiyla, fizigin isikla ilgili olaylari inceleyen dalidir.
Optik bilgi isleme ifadesinden iki sey anlasilabilir: Optik bilginin
islenmesi veya bilginin optik olarak islenmesi. Bu makalede optik bilginin
islenmesinden söz edildikten sonra bilginin optik olarak islenmesi ele
alinmaktadir. Bilgi teknolojisinin dört ana unsuru bilginin iletimi,
islenmesi, saklanmasi ve algilanmasidir. Optik lif kablolar, telefon
konusmalari ve bilgisayar verilerinin bir yerden bir yere iletilmesinde
yaygin olarak kullanilmaktadir. Kablosuz optik iletisimin de birçok uygulama
alani vardir; tüketici ürünlerindeki uzaktan kumandalar bunun bir örnegidir.
Optik teknolojiler, bilginin saklanmasi konusunda da önemli yere sahiptir.
Bunun en yaygin örnegi optik disklerdir.
Otomatik Konusma
Tanima Projeleri (Türkiye’de)
Özet -
Bu yazida “otomatik konusma tanima” kavrami kisaca açiklandiktan sonra,
otomatik konusma tanima uygulamasi içeren bir projenin çagri merkezleri için
tasidigi önem ve bu tür bir projenin uygulama asamalari açiklanmis,
Türkiye’deki ilk otomatik konusma tanima projesi örnekleri belirtilmistir.
Oyunlar Kurami
Özet -
Günümüzde hâlâ oynanmakta olan bazi oyunlarin kökeni uygarligin ilk
asamalarina kadar uzanmaktadir. Oyunlar kuraminin ortaya çikisi ise oldukça
yenidir. Günlük dildeki oyunla, oyunlar kuraminin temel nesnesi olarak oyun
kavrami arasindaki iliski, sonucun, yalnizca bir tarafin ne yaptigina bagli
olarak belirlenmemesidir. Oyunculardan birinin yaptigi ayni hamle ya da
hamle dizisi, diger oyuncularin ne yaptigina bagli olarak çok degisik
sonuçlara yol açabilir. Bu olgu, oyunlar kuraminda “stratejik karsilikli
bagimlilik” olarak adlandirilmaktadir. Bu makalede oyunlar kurami “oyun
nedir?”, “oyunlar kuraminin tarihçesi”, “farkli oyun türleri”, “çözüm
kavramlari” gibi ana basliklar altinda ele alinmistir.
Örüntü Tanima
Özet -
Örüntü tanima; sinyal isleme, istatistik, yapay zeka, ve bilgisayar
bilimlerinin kesistigi bir alandir. Geçmiste uygulamalari çok kisitli olan
bu konu, bilgiislemin ucuzlamasi ile üzerinde daha çok çalisilan bir konu
olmustur. Yüz tanima, konusma tanima, el yazisi tanima gibi birçok alanda
ürünler çikarilmis ve yaygin olarak kullanilmaktadir. Çalismalar ve
arastirma, özellikle insan-bilgisayar etkilesimini kolaylastirmak için devam
etmektedir.
Petri Aglari
Özet -
Bu bölümde bilgi akisinin yapisal ve soyut modeli olan Petri Aglari temel
tanimlari ve özellikleri ile ele alinmaktadir. Petri aglarinin matematiksel
modeli verildikten sonra bu aglarin kullanim alanlarindan biri olan
modelleme bu aglarla nasil yapilir konusu üzerinde durulacaktir. Son olarak
Petri aglarinin yapisal ve davranissal özellikleri üzerinde durulmaktadir.
Portal Nedir?
Özet -
Bu makalede son günlerde giderek önem kazanan ve Internet’e “giris kapisi”
islevi gören “portallarin tanimi, islevi, çesitleri, özellikleri,
teknolojisi ve degerlendirme yöntemleri ele alinmistir.
Programlama
Özet -
Programlama paradigmalari, bir
programcinin problemlere çözüm üretme yöntemini belirlerler. Farkli
paradigmalar, farkli programlama stilleri getirir ve programcilarin
algoritmalara bakis seklini degistirirler. Imperative (emir kipli)
programlama, islevsel programlama, mantik programlama ve nesneye yönelik
programlama olarak dört temel programlama paradigmasi vardir. Bu makalede
programlama konusu bu dört temel paradigmaya dayandirilarak ele alinmistir.
Programlama Dilleri
Özet -
Programlama dili, insanlarin bir problemin çözümünü bilgisayar ortaminda
gerçeklestirebilmesi amaciyla programlar olusturmasi için kullandigi bir
dildir. Programlama dilinin bilgisayar tarafindan anlasilmasi için, o dilin
sözdiziminin ve anlaminin makina diline çevrilmesi gereklidir. Makina dili,
bir bilgisayarin dogrudan anladigi gösterim olup, bilgisayarlarin ana dili
olarak nitelenebilir. Bu makalede FORTRAN, ALGOL, PL/I, BASIC, APL, Simula
67, PASCAL, C, ADA, Smalltalk, C++, Java, COBOL, Lisp ve Prolog dillerinin
temel özellikleri ele alinmistir.
Radyo Iletisimi
Özet -
Bu çalismada, radyo iletisiminin özellikleri ve kullanilan çesitli yöntemler
açiklanmistir. Frekans bandlarinin isimleri ile Türkiye’de tahsis edilmis
radyo ve televizyon frekans bandlari verilmistir. Ayrica radyo iletisiminde
kullanilan modülasyon yöntemleri ve frekans bandlari hakkinda da bilgiler
verilmistir.
Rasgele Degiskenler
Özet -
Bu bölümde mühendislik ve bilimsel problemlerin çogunda kullanilmasi zorunlu
olan rasgele degiskenlerin tanimi verilecektir. Ilk önce ayrik rasgele
degiskenler üzerinde durulacaktir ve bu degiskenler için tanimlanan olasilik
kütle fonksiyonu verildikten sonra degiskenlerin bagimsizligi ve
beklentileri üzerinde durulacaktir. Sürekli rasgele degiskenlerin de tanimi
verildikten sonra bu degiskenler için tanimlanan olasilik yogunluk
fonksiyonu, degiskenlerin bagimsizligi ve beklentileri verilecektir.
Renkli Imgeler:
Gösterimi, Nicemlenmesi ve Kipirtilanmasi
Özet -
Renkli imgelerin gösteriminde degisik koordinat sistemleri kullanilir. Çok
yaygin olarak kullanilan ve kirmizi, yesil ve mavi renkleri gösteren RGB
koordinat sistemi, video kamera ve CRT monitörlerin gösterim biçimine
dayalidir. Ayni sekilde, CMY sistemi renkli yazicilarda, YIQ sistemi,
televizyon sinyallerinin iletiminde kullanilir. Diger bir grup koordinat
sistemi ise, insan gözünün renk algilamasini daha iyi modelleme amaçlidir.
Bu konuda çalismalar yapan CIE (Uluslararasi renk komitesi) adli kurulus,
insan gözünün algilamasini daha dogru yansitan L*a*b* ve L*u*v* renk
koordinat sistemlerini tanimlamistir.
Robotbilim
Özet -
Robotbilim robotlarin tasarimi ve yapimi için kullanilan bilimsel yöntemleri
ve teknolojik olanaklari inceleyen bilim ve teknik olarak tanimlanabilir.
Robotlarin Kullanim alanlarina, tasarimina ve becerilerine göre degisen
tanimlari vardir. Bir çok ülkede yapilan siniflandirmalar da birbirlerinden
farkliliklar göstermektedir. Halen kullanilan robotlar sanayi ve hizmet
robotlari olarak siniflandirilabilir. Algilayicilarin, eyleyicilerin ve
mimarinin seçimi, algilayicilardan gelen isaretlerin islenip birlestirilerek
algilarin olusturulmasi, algilara göre göreve bagli olarak karar üretilmesi
ve bu karari eyleme dönüstürecek komutlarin eyleyicilerde uygulanmasi
konulari robotbilimin ana ugrasi alanlarini olusturur.
Robotbilim robotlarin
tasarimi ve yapimi için kullanilan bilimsel yöntemleri ve teknolojik
olanaklari inceleyen bilim ve teknik olarak tanimlanabilir.
Saglik Bilisimi
Özet -
Bilisim teknolojilerini kullanarak yapilan tibbi çalisma, egitim, iletisim,
bilgi isleme, bilgi yönetme, tibbi sorun çözümü, tibbi karar verme ve
bilimsel çözümleme yöntemlerini içeren, biyomedikal bilgi ve verinin
saklanmasi, bu bilgilere erisim ve bilginin en iyi kullanimini saglayan bir
bilim dalidir. Saglik Bilisimi ya da Tip Bilisimi, bilisim teknolojileri ve
tibbin farkli disiplinlerinin kesistigi
bir yerde bulunmaktadir.
Sanal Elektronik
Cüzdan (sE-Cüzdan)
Özet -
Bu makalede, elektronik ödeme sistemlerinin önemli bir parçasi olmaya aday
ve kisaca sE-Cüzdan olarak adlandirilan bir sanal elektronik cüzdanin mimari
modeli ele alinmistir. sE-Cüzdan bir kredi karti, akilli kart, deger
yüklenmis kart vb olmayip, hem yapisal hem de davranissal olarak ceplerde
tasinan cüzdanlarin sanal ortamda sayisal uygulamasidir; ödemeler
ceplerimizdeki cüzdanlar arasindaki oldugu gibi karsilikli olarak
yapilmaktadir. sE-Cüzdan’i, daha önce yapilan çalismalardan ayiran en önemli
özelligi TCP/IP (IPv6) aglar üzerinde hareketli bir nesne olmasi ve
e-etkilesimlerinin dogrudan cüzdanlar arasinda gerçeklestirilmesidir;
bankanin devrede olmasi seçimliktir. sE-Cüzdan mimarisi bölge kavramina
dayandirilmistir; askeri, sahip, serbest, banka ve arayüz/tasiyici olarak
adlandirilan bes adet bölge olup bölgelere erisim farkli erisim haklara
dayanilarak yapilabilmektedir. sE-Cüzdan, halihazirdaki elektronik ödeme
sistemlerinin yerini dolduramadigi ve nakit ödeme seklinde yapilan küçük
miktardaki ödemelerin elektronik ortamdan yapilmasina yönelim için önemli
uygulama olmaya adaydir. - Ege Kipman ve Rifat Çölkesen (Sayfa: 679)
Sanal
Laboratuvarlar
Özet -
Sanal laboratuvar terimi farkli anlama gelebilmektedir. Farklilik, temelde
neyin ‘sanal’ oldugu üzerinedir. Kisinin laboratuvar ortamindaki varligi
sanal olarak saglanabildigi gibi, laboratuvarin kendisi de sanal olarak
tasarlanabilmektedir. Bilgisayar yazilim ve arayüz teknolojilerindeki
gelismelerle birlikte ortaya çikan ‘sanal gerçeklik’ kavraminin bir
yansimasi olarak, kisilerin bir ortamda bulunmadan orada bulunmusçasina o
ortamla etkilesmesini saglayamaya çalisan düzenekler ‘sanal laboratuvar’
kapsaminda incelenmektedir.
Sanayi ve Ticaret
Odalarinda Bilisim Sektörü Örgütlenmesi
Özet -
Meslek odalarindaki ilk bilisim sektörü örgütlenmesi Izmir Ticaret Odasinda
(IZTO) gerçeklestirilmistir. 1996’da bilisimcilerin kendi baslarina temsil
edildigi Bilgisayar Komitesinin kurulmasinin ardindan, 2000’de Donanim ve
Yazilim Komiteleri olarak iki ayri komite ile seçimlere girme olanagi elde
edilmistir. Odalarda meslek gruplarinin olusmasinda IZTO’daki çalismalar
öncü olmus ve yenilenen TOBB yasasi geregi, Bilgisayar Donanim ve Yazilim
Komitelerinin tüm odalarda yer almasi ve seçimlere bu gruplarla girilmesi
saglanmistir.
Sayisal Kartografya
ve Mekansal Bilisim
Özet -
Yasadigimiz yeryüzünü, baska bir ifadeyle (cografi) mekani kesfetmek, uygun
olarak planlamak, verimli olarak kullanmak, doga ve insan etkilesimlerini
daha iyi anlamak gibi birçok amaca yönelik olarak mekansal bilgi iletisim
araci olan haritalar kullanilmakta ve haritalar ile ilgili hersey
kartografya disiplininin ugrasi alanini olusturmaktadir. Bilgi çagindaki
gelismeler, tüm disiplinlerde oldugu gibi harita ve mekansal bilgi (jeomatik
ya da jeodezi ve jeoenformatik) bilimlerinde de modern teknolojilerin
kullanimini kaçinilmaz kilmaktadir. Buna paralel olarak, haritacilik ve
mekansal bilgi alaninda mevcut kavramlar ve teknikler hizla gelismektedir.
Özellikle kartografya alanindaki otomasyon çalismalari ile baslayan,
bilgisayar bilimleri ve elektronikten yararlanarak gelisen mekansal bilgi
bilimleri ve teknolojileri, günümüzde “mekansal bilisim” olarak
adlandirilmis ve sayisal haritalarla iç içe geçmis dogasi iki disiplinin
bütünlesik (kartografya ve mekansal bilisim - cartography and geospatial
informatics) olarak yapilanmasina neden olmustur.
Sayisal
Kütüphaneler
Özet -
Sayisal kütüphane kavrami, genel olarak elektronik kütüphane ile esanlamli
olarak kullanilmaktadir. Ancak, aralarinda fark vardir. Barker (2002)
elektronik kütüphaneler ve sayisal kütüphaneler arasindaki çizgiyi
tanimlamistir. Sayisal kütüphanelerde, bilginin tamami sayisal ortamda
saklanir. Bilgiye ulasmak amaciyla verilen hizmetlere ve bilginin kendisine
elektronik ortamdan erisilir.
Sayisal Uçurum
Özet -
Bu yazida, bilgi toplumuna yönelik toplumsal ve ekonomik dönüsümlerin,
özellikle 1990’li yillarin ikinci yarisinda ivme kazanmasiyla birlikte
giderek belirginlesen sayisal uçurum olgusu tanimlanmistir. Sayisal uçurum,
bilisim teknikbilimi ve bu teknik-bilimin olanakli kildigi kaynaklara
erisimde yasanan esitsizligi betimlemek üzere terimlestirilmis bir
kavramdir. Yazida, sayisal uçurumun küresel, bölgesel ve ulusal boyutlari
ile erisimde söz konusu uçuruma yol açan ekonomik, siyasal, toplumsal ve
ekinsel unsurlar ele alinmaktadir.
Siralama ve Arama
Algoritmalari
Özet-
Siralama ve arama algoritmalari bilisim uygulamalarinda önemli bir yer
tutar. Çünkü bilginin saklanmasi ve gerektiginde bir parçasi ile diger
bütününe erisilmesi, bilginin uygulama geregi sirali olmasi sikça gerekir;
ve bu islemin olabildigince az maliyetle yapilmasi istenir. Herbiri farkli
bir gereksinime en iyi çözüm olabilen birçok siralama ve arama algoritmasi
gelistirilmistir; kabarcik, kümeleme, hizli siralama algoritmalari; ardisil
ve ikili arama algoritmalari bunlara örnek olarak verilebilir. Bunlar
arasindan uygulamaya en uygun olaninin seçilmesi, siralanacak ve üzerinde
arama yapilacak verinin halihazirdaki durumuna ve nerede tutulduguna
baglidir. Eger veri disk gibi saklama birimi üzerinde ise yer degistirme
islemi az olan, iç bellekte tutuluyorsa bellek kullanimini fazla sisirmeyen
ve zaman karmasikligi az olan algoritmalar seçilir. Bu çalismada siralama,
arama algoritmalari ve çirpi fonksiyonu ele alinmis ve gözönüne alinmasi
gereken unsurlar irdelenmistir. - Rifat Çölkesen (Sayfa: 700)
Simgesel Hesap
Özet -
Simgesel hesaplama, matematiksel islemlerin bilgisayar yardimiyla tam ve
hatasiz olarak gerçeklestirilmesi islemiyle ugrasir. Bilgisayar üzerinde ilk
simgesel hesaplama çalismalari 1953 yilinda baslamistir; fakat düsünce daha
eskiye dayanir. “Ilk programci” olarak bilinen Ada Lovelace’in öngörüsü
günümüzde büyük ölçüde gerçeklesmistir. Çünkü, günümüzde Reduce, Maple,
Macsyma, Mathematica, Axiom ve MuPad gibi genel amaçli; CoCoA, GAP, Magma,
Macaulay, Singular ve Schoonship gibi özel amaçli pekçok simgesel hesap
sistemi yaygin olarak kullanilmaktadir.
Sistem Tasarimi
Özet -
Bu bölümde bilgi sistemlerinin tanimi yapilip sistem türleri, ana sistem
bilesenleri ve temel sistem mimarileri açiklanmaktadir. Bilgi sistemi
gelistirme süreci özetlendikten sonra sistem tanimlamasi, sistem mimari ve
arayüz tasariminin neleri içermesi gerektigi anlatilmaktadir. Özellikle
büyük ve pahali sistemler için tasarim sirasinda dikkate alinmasi gereken
etmenler açiklanmakta ve yaygin tasarim yöntemlerine deginilmektedir. Genel
olarak, her türlü sisteme yalnizca yazilim veya yalnizca donanim gözüyle
degil, bir bütün olarak, sistem gözüyle bakilmasi gerektigi
vurgulanmaktadir.
Sonlu Durum
Makinalari
Özet -
Sonlu durum makinasi durum, geçis ve eylem üçlüsünden olusan matematiksel
bir modeldir; veri modeli olarak ta anilmaktadir. Durumlar, geçmisi saklar
ve sistemin baslangiçtan o ana kadar ki giris degisimlerini gösterir. Geçis,
bir durumun degisimini gösterir. Eylem ise herhangi bir anda
gerçeklestirilecek hareket olarak tanimlanir. Sonlu durum makinasi kurami
bilgisayar bilimlerinde temel bir konudur. Bu makalede sonlu durum
makinalari matematiksel model açisindan ele alinmistir; hangi uygulama
alanlarinda kullanilacagi açiklanmistir.
Sorgulama Dilleri
ve Islenmesi
Özet -
Sorgulama dilleri veritabanlarindaki iliskileri yaratmak, iliskilere yeni
kayitlar eklemek, degisiklikler yapmak ve daha da önemlisi, iliskiler
üzerinde sorgulama yaparak, aranilan sonuç kümelerini elde etmek amaci ile
hazirlanmistir. Burada, Sorgulama Dillerinin tarihsel gelisimleri ile en
yaygin sorgulama dili olan SQL dili üzerinde durulmustur.
Sürekli Sistemler:
Sistem Dinamigi Yöntemi
Özet -
Sürekli modellerde, degiskenler tüm bir zaman araligi boyunca sürekli olarak
degisebilirler; degisim her zaman tanimlidir. (Örnegin, su havzalarindaki su
seviyesi, bir ülkenin nüfusu, elektrik akimi ya da havanin kirlilik düzeyi).
Bu tür sorunlar, uygulama alani ne denli farkli olursa olsun, benzer bir
yöntem ile modellenip çözümlenebilirler. Bu ortak yönteme “sistem dinamigi”
(ya da “dinamik sistem”) yaklasimi diyoruz. Bu makale, sürekli benzetimin en
genel yöntemlerinden birisi olan sistem dinamigi yaklasiminin temel kavram
ve araçlarini özetlemektedir.
TBD (Türkiye
Bilisim Dernegi)
Özet -
Türkiye’nin bilgi islem çalisanlarini bir çati altinda toplayan Türkiye
Bilisim Dernegi (TBD), ülkenin en eski, en çok üyesi olan bilgi islem meslek
örgütüdür. TBD, kendilerini bilisimci olarak adlandiran 8 bilgi islem
çalisaninca Nisan 1971’de kurulmus, Elektrik Mühendisligi dergisinin
Agustos-Eylül 1971’de yayinladigi Bilisim Özel Sayisi ve Bahar 1972’de
yayinlamaya basladigi kendi yayin organi ile kurulusunu ve amaçlarini kisa
sürede genis bir çevreye duyurmayi basarmistir.
Bilisim kesiminin yeni
bir ugras alani olarak örgütlenmesinde, meslek görev tanimlarinin vb
standartlarin tanimlanmasinda, Türkçe bilisim terimlerinin yerlesmesinde,
devlet katinda meslegin gelismesi için gerekli önlemlerin DPT ve
bakanliklarca alinabilmesi ve bilgisayar gücünün verimli bir biçimde
kullanilabilmesinde, bu amaçla strateji gelistirme ve yeni yatirimlarin
olurlugu konusunda destek ve denetim saglayan DPT EBI Sürekli Özel Uzmanlik
Kurulu’nun olusturulmasinda, Bes Yillik Kalkinma Planlarinda ve Yillik
Yürütme Programlarinda bilgi islem merkezlerinin ve bilisim çalisanlarinin
sorunlarinin gündeme getirilmesinde, TBD Ulusal Bilisim Kurultaylarinda bu
sorunlarin enine boyuna tartisilmasinda, yaygin ögretim ile bilgisayar
okuryazarligi dogrultusundaki çabalarin baslatilmasinda, yüksek ögretimde
bilgisayar mühendisligi, orta ögretimde bilgisayar isletmenligi ögretiminin
baslatilmasinda, kisaca, Türkiye’de bilisim düsüncesinin, giderek bilisim
toplumunun temellerinin atilmasinda TBD baslica etmen olmustur.
TBD BIMY - Bilgi Islem Merkezi
Yöneticileri Semineri
Özet -
TBD-BIMY, Türkiye Bilisim Dernegi tarafindan her yil nisan ayinda Antalya'da
düzenlenen Bilgi Islem Merkezi Yöneticileri semineridir.
Kamu ve özel kesimde
çalisan Bilgi Islem Merkezi (BIM) yöneticileri ve görevlilerini bir araya
getiren ve üç gün süren seminerde, bilisim teknolojilerindeki gelismeler ele
alinirken, BIM çalisanlarinin güncel bilgiler edinmesi ve deneyimlerin
paylasilmasi hedeflenmektedir.
TBD Bilisim Dergisi
Bilimkurgu Öykü Yarismasi
Özet -
Türkiye Bilisim Dernegi’nin aylik yayin organi Bilisim Dergisi tarafindan
düzenlenen TBD Bilisim Dergisi Bilimkurgu Öykü Yarismasi, 1998’den beri her
yil yapilmaktadir.
TBD, teknolojik
yenilikler karsisinda, “bundan sonra ne olacak” ya da “su anda ne oluyor”
sorularini yapitlariyla soran ya da bu sorulara yapitlariyla yanit arayan
bilimkurgu meraklilarina yönelik olarak düzenledigi yarismaya katilan
öyküler, tasidiklari bilimkurgusal ögelerin yani sira yazarin Türkçe’ye
hakimiyeti, metnin biçimsel ve estetik niteligi de göz önüne alinarak
degerlendirilirler.
Yarismada ödüle deger
bulunan öyküler, TBD’nin aylik yayin organi olan Bilisim Dergisinde
yayimlanir.
TBD Genç
Bilisimciler Necdet Bulut Bilim Ödülü
Özet -
Türkiye Bilisim Dernegi (TBD), üniversitelerimizde bilisim egitimi gören
ögrencilere yönelik olarak Genç Bilisimciler Necdet Bulut Bilim Ödülü adi
altinda bir yarisma düzenlemektedir. Bilimsel çabalarin degerlendirildigi
bir yarisma ile sahibini bulan bu ödül, Trabzon’da ugradigi silahli saldiri
sonucunda 8 Aralik 1978’de yasamini yitiren eski TBD Baskani Dr. Necdet
Bulut’un anisini yasatmayi hedeflemistir.
Ilki 1982’de
düzenlenen ve gençlerin bilimsel çalisma ve yaratici düsünce ürünleri ile
katildiklari yarisma, genç bilisimcileri bilim adami olmaya özendirmeyi
amaçlamaktadir.
TBD Kamu-BIB
(Türkiye Bilisim Dernegi Kamu Bilgi Islem Merkezi Yöneticileri Birligi)
Özet -
Türkiye Bilisim Dernegi Kamu Bilgi Islem Merkezi Yöneticileri Birligi
Çalisma Grubu, tüm kamu kurum ve kuruluslari bilgi islem birimlerinin
sorunlarina ortak çözümler aramak, üretmek ve bilgi islem birimleri
arasindaki mesleki dayanismayi saglamak ve gelistirmek, ülke yönetimine
öneriler olusturmak ve takipçisi olmak amaciyla kurulmus ve bu dogrultuda
çesitli çalismalar yapmistir.
TBD Ulusal Bilisim
Kurultayi
Özet -
TBD Ulusal Bilisim Kurultayi, Türkiye Bilisim Dernegi
tarafindan toplumun tüm kesimlerinin katilimiyla 1976'dan bu yana her yil
gerçeklestirilen, ülkemizin en eski, en genis kapsamli bilisim etkinligidir.
Açikoturum, forum,
bildiriler, çalisma gruplari ve egitim seminerleri gibi birçok baslik
altinda düzenlenen etkinlikleri içeren TBD Ulusal Bilisim Kurultaylarinda,
bilisim teknikbilimindeki gelismeler ile bu gelismelerin bilimsel,
toplumsal, ekonomik, siyasi ve kültürel yanlari ve etkileri, konularinin
uzmanlari tarafindan degerlendirilir; ülkemizin bilisim toplumuna dönüsmesi
ve bilisim alanindaki yeniliklerin ulusal gelismemize katkisini etkin ve
sürekli kilmak amaciyla politikalar üretilmesi saglanir.
TBD Yasam Boyu
Hizmet Ödülü
Özet -
Türkiye Bilisim Dernegi, yasami boyunca bilisim alanindaki çalismalarini
yorulmaksizin sürdüren, gerek bilisim mesleginin gelismesi, gerekse bilisim
toplumuna dönüsme sürecimize dogrudan katki vermis seçkin üyelerine duydugu
minnet borcunu ve derin saygisini kendilerine Yasam Boyu Hizmet Ödülü
sunarak simgelemektedir.
1996’da verilmeye
baslanan Yasam Boyu Hizmet Ödülü, baslangiçta Türkiye Bilisim Dernegi ile
Bilgi Islem Hizmetleri Dernegi TÜBISAD’in ortak bir ödülü olarak
“TBD-TÜBISAD Ömür Boyu Hizmet Ödülü” adi ile anilmis, 2003 yilindan
baslayarak ödülün adi “TBD Yasam Boyu Hizmet Ödülü” olarak degismistir.
TBV (Türkiye
Bilisim Vakfi)
Özet -
Türkiye Bilisim Vakfi (TBV), 1995 yilinda kurulan ve kamu yararina
çalismalar yapan bir sivil toplum kurulusudur. Bilisim alaninda yer alan üç
önemli kesimin (kullanicilar, bilisim sirketleri, akademisyenler) kuruculari
arasinda temsil edilmesine özen gösterilmistir. Bilgi Toplumuna dönüsmüs bir
Türkiye amaçlamis ve bu hedefe ulasmak için gerekli toplumsal ve teknolojik
dönüsümü hizlandirmayi görev edinmistir. Bu dogrultuda bir çok projeyi
gerçeklestiren TBV, çalismalarini sürdürmektedir.
TBV Basin Bilisim
Okullari
Özet -
“Bilisim ve Bilgi Toplumu kültürünün genis kesimlere yayilmasi ancak basinin
destegi ile gerçeklestirilebilir.” Görüsünden hareketle basinda bilisim
alaninda çalisanlarina temel ve güncel bilisim kavramlarinin anlatilmasi
amaciyla Türkiye Bilisim Vakfi (TBV) tarafindan Basin Bilisim Okullari
düzenlenmistir. Konularinda uzman bilisimcilerin 1 ya da 2 saatlik seminer
vererek katildigi bu okullar 1999 ve 2003 yillarinda olmak üzere iki kez
düzenlenmistir. Ayrica 2000 yilinda her ay bilisim sektöründen üst düzey bir
kisi basina konusuyla ilgili bir seminer vermistir.
TBV Bilisim Medya
Ödülleri
Özet -
Türkiye Bilisim Vakfi 1996 yilinda bilisim gazeteciligini özendirmek,
yazarlarin bilgi toplumu konularina egilmelerini saglamak ve medyada bilisim
alanindaki çalismalari desteklemek amaciyla “Bilisim Medya Ödülleri” adinda
bir ödül duyurdu. 1997, 1998 ve 1999 yillarinda verilen ödüller, 2000
yilinda ortaya çikan ekonomik kriz nedeniyle 2001 yilinda kaldirilmistir.
Çalismalar medyadan
degerli uzmanlardan olusan çalisma grubunun önerileriyle baslamis ve
hazirlanan ödül yönetmeligi her yil kazanilan deneyimlerle gelistirilmistir.
Çesitli kategorilerde adaylar arasindan jürinin seçtigi medya mensuplarina
ödülleri düzenlenen törenlerle verilmistir.
TBV “Türkiye
Bilisim Stratejileri” Projesi
Özet -
Türkiye Bilisim Vakfi kuruldugunda, o güne kadar Türkiye’de bilisim ile
ilgili bir strateji çalismasi yapilmadigini dikkate alarak bu konuyu ele
almaya karar verdi. Bir çalisma grubu olusturarak Türkiye için bilisim
stratejilerinin belirlenmesine baslandi. Projenin esgüdümünü TBV Yönetim ve
Yürütme Kurulu üyesi Emrehan Halici yapti.
Teknoparklar
Özet -
Dünyanin farkli bölgelerinde 1950’li yillardan beri akademik kurumlar,
yüksek teknoloji ve bilgi-yogun kuruluslar arasindaki bilgi aktarimini ve
“start-up”larin olusumunu özendirecek altyapiyi saglamak üzere kurulmakta
olan teknoparklarin ülkemizdeki kisa geçmisi 2001 yilinda yasalasmis olan
Teknoloji Gelistirme Bölgeleri'ne dayanmaktadir. Dünya uygulamalari
büyüklük, kapsam ve nicelik olarak farklilik göstermekle birlikte,
teknoparklar sürdürülebilir Bölgesel Yenilikçilik Sistemlerinin gelisimi ve
bölgenin Arastirma-Gelistirme (Ar-Ge) potansiyelinin uluslar arasi olmasi
yönünde önemli bir etken olarak ortaya çikmaktadir. Ulusal ve yerel
idarelerin teknoparklarin bu yönde gelisimini destekleyecek ve hizlandiracak
politika ve stratejileri olusturduklari gözlenmektedir. Yasallasmis olan
Teknoloji Bölgeleri Kanunu, teknoparklarin kurulumu ve idaresi ile ilgili
esaslari düzenlemekte ve teknoparklarin bir Ar-Ge çekim merkezi olarak
gelismesine katkida bulunabilecek özendirme ögeleri içermektedir. 2001
yilindan sonra teknoparklarin kurulmasi hizlanmis ancak pek çok teknoparkin
projesi henüz baslangiç ve planlama asamasindadir.
Telsiz Duyarga
Aglari
Özet -
Mikro elektro-mekanik sistem (MEMS), telsiz iletisim ve sayisal elektronik
teknolojilerinde son yillarda yasanan gelismeler düsük maliyetli, güç
ihtiyaci az olan, çok fonksiyonlu duyargalarin üretilebilmesine olanak
saglamistir. Algilama, haberlesme ve islem güçlerine sahip, kisa mesafelerde
telsiz hatlar üzerinden haberlesebilen küçük duyargalar, çok sayida
duyarganin birbiri ile isbirligi yaparak bir nesne veya olayi algilamalari
fikrine dayanan duyarga aglari kavraminin olusturulmasina imkan saglamistir.
Bu makalede duyarga aglari uygulamalari, temel tasarim parametreleri ve her
katmanda kullanilan veya önerilen protokoller incelenmektedir.
Tip Bilisimi
Dernegi
Özet -
Tip Bilisimi tibbi problem çözümü, tibbi karar verme teknikleri, biyomedikal
bilgi ve verinin depolanmasi, bunlara erisilmesini ve en iyi biçimde
kullanimini saglayan bilim dalidir. Tip Bilisimi tip, bilisim teknolojileri
ve farkli disiplinlerinin kesistigi bir yerde bulunmaktadir.
1999’da kurulan Tip
Bilisimi Dernegi, ülkemizin; tip bilisimi uzgörüsünü, stratejisini,
hedeflerini ve politikalarini belirlemek üzere çalismaktadir.
Turing Makinesi
Özet -
Bu bölümde Turing makinesinin ne oldugu verildikten sonra yapisal olarak
Turing makinelerinin gösterecegi çesitler üzerinde durulacaktir. Her problem
için bir Turing makinesi tanimlamaktansa, bütün problemler için çözüm
üretecek olan Evrensel Turing makinesi irdelenecektir ve Church hipotezi
verilecektir. Turing makinelerinin islevsel olarak çesitleri üzerinde
durulduktan sonra Turing makinesinin mucidi olan Alan Mathison Turing’in
kisaca hayati üzerinde durulacaktir.
TÜBIDER Bilisim
Sektörü Dernegi
Özet -
Türkiye’de bilisim ürün ve hizmetleri saglayan bilisim firmalarinin bir
araya gelmesi ile 1999’da kurulan TÜBIDER, bilisim sektörünün yasadigi
sorunlara, saptanan eksik ve yanlis uygulamalara örgüt yaklasimi ile
çözümler getirmek için çalismakta, sektörün yarattigi ekonomik ve toplumsal
degeri artirmak ve korumak için çaba göstermekte, bu amaçla sektörün ülkeye
yayilmis tüm firmalarini bir çati altinda toplayarak güçlü bir hareket odagi
olmayi hedeflemektedir.
TÜBISAD - Bilisim
Sanayicileri ve Isadamlari Dernegi
Özet -
TÜBISAD, bilisim sirketlerinin temsil edildigi en eski sivil toplum
kuruluslarindan biridir. TÜBISAD’in üyeleri için var olma amaci, bilisim
sirketlerinin haklarini korumak ve katma deger saglamaktir. TÜBISAD ayrica
Türkiye’de kalkinmanin bilisimle olacagina inanmaktadir.
TÜBITAK BILTEN
-Bilgi Teknolojileri ve Elektronik Arastirma Enstitüsü-
Özet -
1985’te Orta Dogu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) ile Türkiye Bilimsel ve
Teknolojik Arastirma Kurumu (TÜBITAK) arasinda imzalanan protokolle
çalismalarina baslayan Bilgi Teknolojileri ve Elektronik Arastirma Enstitüsü
(BILTEN), bilgi teknolojileri, elektronik ve ilgili alanlarda kamu ve özel
sektör kuruluslari ile ulusal ve uluslararasi projeler yapmakta, danismanlik
hizmetleri saglamaktadir. BILTEN’in hedefi, teknolojik gelismeleri yakindan
izleyerek arastirma ve gelistirmeye dayali projelerde öncülük etmek,
gelistirilen teknolojik ürünlerin endüstriyel üretimine katki saglamak üzere
Türkiye’de bir referans merkezi olmaktir.
TÜBITAK BTAE
-Bilisim Teknolojileri Arastirma Enstitüsü-
Özet -
Bilisim Teknolojileri Arastirma Enstitüsü (BTAE), özerk bir kurum olan
Türkiye Bilimsel ve Teknik Arastirma Kurumu (TÜBITAK)’nun Marmara Arastirma
Merkezi (MAM)’a bagli olarak etkinlik gösteren bir arastirma ve teknoloji
gelistirme kurulusudur. 1990 yilinda kurulan Enstitü, 1995 yilinda yeniden
örgütlenmistir.
BTAE’nin ülküsü, Türk
Bilisim Endüstrisinin rekabet gücüne ve Türk toplumunun bir bilgi toplumuna
dönüsmesine katki yaparak, bilisim teknolojileri alaninda uygulamali
arastirmalar yapan önder bilim ve teknoloji merkezi olmaktir. Ilgi alanlari,
bilisim teknolojileri, iletisim teknolojileri, yazilim mühendisligi,
benzetim teknolojileri ve bunlarin gerektirdigi elektroniktir.
TÜBITAK BTE
-Bilisim Teknolojileri Enstitüsü-
Özet -
Bilisim Teknolojileri Arastirma Enstitüsü (BTE), özerk bir kurum olan
Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Arastirma Kurumu (TÜBITAK)’nun Marmara
Arastirma Merkezi (MAM)’ne bagli olarak etkinlik gösteren bir arastirma ve
teknoloji gelistirme kurulusudur. 1990 yilinda kurulan Enstitü, 1995 yilinda
yeniden örgütlenmistir.
BTE’nin ülküsü, Bilgi
ve Iletisim alaninda özgün, kritik teknolojiler üreten önder bilim ve
teknoloji odagi olmaktir.
TUBITAK ULAKBIM
(Ulusal Akademik Ag ve Bilgi Merkezi)
Özet -
UlakNet Türkiye’deki tüm üniversiteler ile bunlarin fakülte ve diger alt
birimleri, TÜBITAK birimleri, Askeri Okullar, Harp Akademileri ve Polis
Akademileri, Türk Tarih Kurumu, Milli Kütüphane, YÖK, ÖSYM, Türkiye Atom
Enerjisi Kurumu ve Türk Silahli Kuvvetleri’nin Ar-Ge birimlerinden olusan
kurumlara ücretsiz hizmet saglamaktadir. Bu uçlarda Internet’e bagli
bilgisayar sayisinin 80.000’nin üzerinde oldugu, yaklasik 65.000 ögretim
görevlisi, arastirmaci ve 500.000 kadar üniversite ögrencisinin
yararlanmakta oldugu öngörülmektedir.
TÜBITAK Vizyon
PRIVATE 2023 Teknoloji Öngörüsü: Bilgi ve Iletisim Teknolojileri
Özet -
Bu makalede, Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu’nun direktifi dogrultusunda
TÜBITAK tarafindan 2002 de baslatilmis olan ve Türkiye’nin 2003-2023
döneminde uygulayacagi bilim ve teknoloji politikalarini belirlemeyi
amaçlayan “Vizyon 2023: Bilim ve Teknoloji Stratejileri” çalismasinin önemli
bilesenlerinden biri olan, “Teknoloji Öngörü Projesi”nden söz edilmektedir.
Toplam 12 alan için yapilmasi planlanan teknoloji öngörüsü çalismasi
alanlarindan biri de “Bilgi ve Iletisim Teknolojileri” olarak
belirlenmistir. Bu çalismada Türkiye’nin Bilgi ve Iletisim Teknolojileri
uzgörüsü asagidaki sekilde belirlenmistir:
“GSMH’sinin
sürdürülebilir sekilde büyümesine;
- yarattigi markalari
ve teknolojileri ile dogrudan,
- sagladigi iletisim
olanaklari ve bilgi kaynaklari üzerinden diger sektörlere verdigi destek ile
dolayli olarak, giderek artan oranda katkida bulunan ve
- en az üç BIT
alaninda dünyada ilk akla gelen ya da tercih edilen ülke konumunda olan bir
Türkiye.”
Tüm Internet
Dernegi (TID)
Özet -
1997 yilinda Tissad (Internet Servis Saglayicilari Dernegi) adiyla kurulan
dernek, 2002 yilinin Haziran ayina kadar Türk Internet Sektörünün erisim ve
altyapi sorunlarina iliskin tespitler, çözüm önerileri, serbest rekabet
ortaminin tesis edilmesine yönelik girisimler vb faaliyetlerde bulunmus,
Telekomünikasyon Kurumu, Rekabet Kurumu, Ulastirma Bakanligi gibi kamu
kurumlari nezdinde karar alma süreçlerine katki vermis ve kamuoyunu
bilgilendirme yolunda görevler üstlenmistir. Diger sivil toplum örgütleri
ile ortak çalismalar yapmis, Internet Hukuku ve sektörün düzenlenmesi ile
ilgili sonuç alici girisimlere imza atmistir. 2002 yilinin ortalarinda
dernek yeniden yapilanarak çalisma alanini genisletmis ve tüm sektörü
kucaklayan bir yapiya bürünerek Tüm Internet Dernegi adini almistir.
Türk Cumhuriyetleri
Bilgi Teknolojileri Çalisma Grubu
Özet -
Bilisim teknolojilerinin dogurgan olmasi nedeniyle, Türk Cumhuriyetleriyle
kalici is birliginin saglanabilmesi için öncelikle bilisim sektörü alaninda
is birligine önem verilmesi öngörülmüstür. Çalisma Grubu, bu amaçla
kurulmustur. Henüz ülkemizde bilisim sektörünün belli bir sahibi olmamasina
karsilik, yazilim gelistirme konusunda sagladigi destekler ve elektronik
ticaret konusundaki görevleri nedeniyle Dis Ticaret Müstesarligi buna en
yakin makam konumundadir. Çalisma Grubu bu nedenle Dis Ticaret Müstesarligi
bünyesinde kurulmustur.
Türkçe Bilisim
Terimleri
Özet -
Bilisim mesleginin Türkiye’de belirginlesmeye yüztuttugu 1960’larin
ortalarindan baslayarak, bilgi islem, komut, bellek gibi terim niteligi
tasiyan Türkçe sözcükler kullanilmaya baslanmistir.
Yeni teknikbilimlerle
birlikte, genellikle Bati kökenli sözcüklerin Türkçeye girmesi gelenek
olmusken, Türkçenin gücüne inanan meslek öncülerinin ve Türkiye Bilisim
Dernegi (1971) ile Bilisim dergisinin (1972) uzun soluklu, ilkeli ve örgütlü
yaklasimlariyla lokomotif, radyo, televizyon sözcüklerinin kolayca
benimsendigi bu eski gelenek, yerini donanim, yazilim, bilgisayar, isletmen,
bilisim, iletisim gibi yepyeni sözcüklere ve bu yeni teknikbilimi özümsemeye
istekli, teknikbilimsel öncülügü özleyen, özgüvene dayali yeni bir ulusalci
aydinlanmaya birakmistir. Bu yazida bu basariyi saglayan ilkeler, yöntem ve
yaklasimlar anlatilmaktadir.
Türkçe Dogal Dil
Isleme
Özet -
Dogal dil isleme, ana islevi dogal bir dili çözümleme, anlama, yorumlama ve
üretme olan bilgisayar sistemlerinin tasarimini ve gerçeklestirilmesini konu
alan bir bilim ve mühendislik alanidir. Dogal dil isleme önümüzdeki yillarda
insanlarin bilgisayarlar ile etkilesimlerinde temel birtakim degisiklikler
getirmeye aday teknolojilerden biridir. Bu yazida çok kisa olarak dogal dil
isleme tanitilmis ve daha sonra son 30 yilda Türkçe için gelistirilen dogal
dil isleme teknolojileri ve uygulamalari özetlenmistir.
Türkiye Bilisim
Basini
Özet -
Bu makalenin konusu bilgisayar ve bilgi teknolojilerini ana konusu olarak
isleyen, bagimsiz (dergi ya da gazete eki olmayan) satilan/dagitilan ve
profesyonel yayin düzeyine ulasan süreli Türkçe yayinlardir. Bu kapsamda
geçmisten günümüze yayinlanmis tüm yayinlarin, yayinci kuruluslari ve yayina
baslama/bitis tarihleri yayin adina göre alfabetik olarak siralanmis bir
çizelge seklinde verildi.
Bilgisayar basininda
süreli yayinlar kapsaminda Mart 2004 itibari ile yayinini sürdüren yazili
yayinlarin alfabetik sirada Web adresi, boyutu, yayina baslama tarihi,
dagitim sekli, içerik ve hedef kitlesi belirtildi.
Türkiye Bilisim
Sûrasi
Özet -
Türkiye Bilisim Sûrasi, ülkemizin bilisim toplumuna dönüstürülebilmesi ve
bilisim teknolojilerini hem kullanan hem de üreten bir konuma gelmesi için
gerekli stratejileri tanimlamak üzere Basbakan Bülent Ecevit’in 4 Eylül 2001
tarihli yazisiyla baslatilan çalismalar sonucunda gerçeklestirilmistir.
10-12 Mayis 2002
tarihlerinde, Basbakanlik Müstesarligi, Türkiye Zeka Vakfi (TZV), Türkiye
Bilisim Dernegi (TBD), Türkiye Bilisim Vakfi (TBV) ve Türkiye Bilgi Islem
Hizmetleri Dernegi (TÜBISAD)’in ortak girisimi ile Ankara’da düzenlenen
Türkiye Bilisim Sûrasi’nda 300’ün üzerinde uzmanin 8 ay süren yogun
çalismalarla hazirladigi raporlar ele alinmistir.
Türkiye Bilisim
Tarihi Zaman Dizimi
Özet -
Bu yazi Türkiye’nin Bilisim tarihindeki kilometre tasi olarak
tanimlanabilecek gelismeleri 1960 yilindan baslayarak kronolojik bir sirada
vermektedir. Gelismelerin basligi tarihleri ile birlikte çizelgelenmistir.
Türkiye Kamu Kesimi
Bilisim Tarihi (1960-1990)
Özet -
Makalede Türkiye’nin Kamu Kesimin bilisim tarihi 1960 ile 1990 yillari
arasinda anlatilmaktadir. Mutlulukla hemen söyleyebiliriz ki, ülkemiz
bilisim evrimini hemen hemen çagin gelismis ülkelerine kosut düzeyde izlemis
ve uygulamaya koymaya çaba harcamistir. Ancak kimi özel alanlarda basarili
olunmasina ragmen tüm alanlarda pek basarili olundugu söylenemez. Donamim
alanindaki gelismelerin ülkemize ve özellikle kamu kesimine yansimasi
asagidaki dönemlere göre ele alinmistir. Ilk dönem (1927-1960): Yari
Özdevimli Delikli Kart Muhasebe ve Istatistik makineleri kullanimi, ikinci
dönem (1960-1985): Ana ve Mini Bilgisayarlar ve üçüncü dönem (1985 den
sonrasi): Kisisel Bilgisayarlar ve Bilgisayar Aglari.
Türkiye’de Bilisim
ve Etik
Özet -
Içinde bulunulan çagda yasanan gelismelerin odaginda bilisim
teknolojilerinin etkileri var. Günümüzde bilisim teknolojilerinin, özellikle
de Internet ortaminin kullanimi hizla artiyor. Etik degerlere uymanin ve
hukuki düzenlemeler yapmanin önemi giderek artiyor. Bilisim teknolojileri
ile ilgili iki sivil toplum kurulusu olan Türkiye Bilisim Vakfi (TBV) ve
Türkiye Bilisim Dernegi (TBD) etik konusunu mesleki açidan bilisim sektörü
temelinde gündemde tutan çalismalarina kosullar zorlayici olmadan
baslamislardir.
Etik ilkelere uyma
zorlama ile degil gönüllü olarak ve sorumluluk duygusu içinde olabilir.
Mesleki kalite ve kaygi ile denetim duygusu gelismis örgütlü ve sahipli bir
sektör olabilmenin yolu da kendine özgü etik ilkeler gelistirebilmekten
geçmektedir.
Türkiye’de Internet
Özet -
Konvansiyonel kavramlarin baslarina “e” ön eki koyarak olusturulan
“e-devlet”, “e-ticaret”, “e-tanitim”, “e-gazete”, “e-posta”, “e-belediye”
gibi kavramlar aslinda tüm dünyada bilgi toplumuna geçisi simgelemektedir.
Örnegin, AB ülkelerinde vatandaslarin bilgi okuryazari olmalari ve etkin
Internet kullanmalarini saglayacak “e-Europe” kapsaminda “e-dönüsüm”
projeleri süregelmekte ve hizli bir süreç yasanmaktadir. Ülkemizde de, gerek
2001 yilinda imzaladigimiz “e-Europe+” anlasmasi kapsaminda, gerekse
e-dönüsüme ayak uydurma çabalariyla servislerini Internet’e tasiyan özel
sektör ve kamu kurumlarinin faaliyetleriyle belirli bir asamaya
gelindiginden bahsedilebilir.
Türkiye Internet’e 12
Nisan 1993’ten beri baglidir. 64 kbps olan bu ilk baglanti Ortadogu Teknik
Üniversitesi’nden Washington’a gerçeklestirilmistir.
Bu yazida Türkiye’de
Internet’in gelisimi evreler halinde ele alinmistir.
Türkiye'de Internet
Konferanslari
Özet -
Inet-tr, “Türkiye'de Internet” Konferanslari,
http://inet-tr.org.tr/,
Türkiye Internet’inin emekleme günlerinde, Türkiye'de Internet’le ilgili tüm
kesimleri bir araya toplayarak sorunlara çözüm aramaya ve Türkiye
Internet’ine ivme vermek amaciyla yola çikmistir. Giderek, Türk Internet
camiasinin yillik bulusma noktasi, bilgi ve deneyim paylasim ortami,
sorunlara beraberce çözüm aranan, farkli bakis açisi ve görüslerin
tartisildigi bir platform, ortak akil olusturma çabalarina destek veren bir
konferans olmayi hedeflemistir.
Internet Konferansi
Üniversitelerde baslamis, Bilisim sektörünün destegiyle akademisyeninden,
sektör temsilcilerine, bürokratindan, isadamina, uzmanindan yeni baslayan
kullanicisina Internet’le ilgili tüm kesimleri kapsamaya çalismistir.
Türkiye Internet’inin büyüme sancilari çektigi zamanlarda Türk Internet
sektörünün sesi olmaya çalismis, Istanbul’da Askeri Müze’de sabitlemis, ama
telekom sektöründeki tekellesmenin sonucunda Internet sektörü çökünce,
tekrar Üniversite agirlikli bir yapiya dönmek zorunda kalmistir.
Türkiye'de Internet
Konferanslari dizisi, Türkiye Internet’in camiasina bulusma, sorunlari
tartisma, yenilikleri, deneyimleri paylasma ve ortak akil olusturma ortami
olarak varligini sürdürmeye kararlidir.
TÜSIAD -TBV eTR
Ödülleri ve Kongresi
Özet -
Türk Sanayicileri ve Isadamlari Dernegi (TÜSIAD) ve Türkiye Bilisim Vakfi
(TBV) her yil birlikte “eTR Ödülleri ve Kongresi”ni düzenlemektedirler. eTR
Kongresi ile Türkiye’nin bilgi toplumuna dönüsmesi için gerçeklestirilen ve
gerçeklestirilmesi hedeflenen çalismalarin tartisildigi ve dünyadaki
gelismelerin paylasildigi bir ortam yaratilmasi amaçlanmaktadir. eTR
Ödülleri ile de basarili uygulamalarin kamuoyuna tanitilmasi ve tesvik
edilmesi hedeflenmektedir.
Uluslararasi
Bilgisayar ve Bilgi Bilimleri Sempozyumu (ISCIS- International Symposium on
Computer and Information Sciences)
Özet -
Uluslararasi Bilgisayar ve Bilgi Bilimleri Sempozyumu (ISCIS), nitelikli
uluslararasi bilimsel çalismalari bir araya getirmek üzere 1986 yilinda
baslatilan ve her yil düzenlenen bir sempozyum dizisidir.
ISCIS, bilisim
arastirmacilarina, çalismalarini uluslararasi ortamlara aktarabilmeleri ve
yurtdisindaki gelismeleri izleyebilmeleri açisindan önemli bir ortam
yaratmaktadir.
UML
Özet-
Içerisinde yazilim olan sistemlerin üretimi uzun zamandan beri modelleme
gerektiren alanlardan birisi olmustur. Temel neden olarak ta yazilim ve
yazilim ürünlerinin karmasikligi gösterilebilir. UML (Unified Modeling
Language) bir anlamda bu çabalarin ulastigi son ve en kapsamli adimlardan
biridir. UML adinda da ifade edildigi üzere bir modelleme dilidir.
UML semalari için
kesin çizgileri ile hangi mühendislik asamasinda ve hangi ayrintida
kullanilacagina dair bir kurallar dizisi konmamistir. Dolayisiyla
uygulamacilar semalari istedikleri asamada, içeriklerinde istedikleri
kombinasyonlari kullanarak çalisabilirler. Bu yazida UML konusu teknik
açidan ele alinmistir.
UNIX - Linux
Özet -
Gelisimi 60’li yillarin sonunda AT&T Bell Laboratuarlarinda baslayan UNIX,
çok kullanicili, çok görevli ilk isletim sistemi modelidir. Ilk zamanlar
yeni bir isletim sistemi olarak gelistirilen UNIX’in gelisimi ilerledikçe
birçok firma tarafindan türevleri ortaya konulmus ve artik UNIX bir isletim
sisteminden çok bir isletim sistemi modeli olarak anilmaya baslanmistir.
Daha sonra açik kaynak kodlu mimari ile gelistirilen UNIX türevleri ortaya
çikmis ve UNIX sistemlerinin popülerlesmesine neden olmustur. Bu sistemlerin
günümüzde en yaygin olarak kullanilani Linux’tur.
Uzman Sistemler
Özet -
Uzman sistemler yapay zeka biliminin en yaygin olarak kullanilan
teknolojilerinden birisidir. Problemlerin çözülmesinde uzmanlar tarafindan
kullanilan bilgilerin bilgisayar ortamina alinarak ayni problemleri
bilgisayarlarin da bir uzman gibi çözebilmelerinin saglayan bir
teknolojidir. Uzman sistemler uzmanlarin çok zor bulundugu, problemi çözecek
matematiksel bir algoritmanin bulunmadigi, yogun bilgi gerektiren ve çok
sik tekrarlanan problemlerin çözülmesinde etkin olarak kullanilmaktadir. Bir
uzman sistemin en temel elemanlari, bilgilerin saklandigi bilgi tabani ve bu
bilgiler ile problemlerin çözüldügü çikarim mekanizmasidir. Sonuçlarin
kullaniciya anlatildigi ve çözüm yöntemi ile ilgili olarak açiklamalarin
yapildigi kullanici arabirimi de uzman sistemlerin önemli elemanlarindan
birisidir.
Üst Arama Motorlari
Özet -
Internet, yayginlasmasiyla beraber bilgiye erisimin en fazla tercih edildigi
kaynak haline geldi. Bu genis bilgi deposu içinde hizla artan belge sayisi,
kullanicilarin aradiklari bilgiye kisa zamanda ulasma ihtiyacini karsilayan
ve günümüzde yogun olarak kullanilan arama motorlarinin temelini olusturan
“bilgi erisim sistemlerini (BES)” gündeme getirdi.
Geleneksel arama
motorlari ile üst arama motorlari karsilastirildiginda, üst arama
motorlarinin dizinleme yapmayan, bilgi ihtiyacini birkaç arama motoru
kullanarak gerçeklestiren akilli ajanlar olduklari söylenebilir. Üst arama
motorlarina bir bilgi ihtiyaci ulastiginda, bu bilgi ihtiyacini belirli bir
sorgu ifadesine dönüstürerek alt ajanlara iletilir; alt ajan alinan bu sorgu
ifadesini sorumlu oldugu arama motorunun söz dizim kurallarina uygun bir
hale getirir ve ilgili arama motoruna bu sorguyu ileterek erisim çiktisini
üst arama sistemine iletir. Üst arama sistemi farkli ajanlar tarafindan
gönderilen erisim çiktilarini uygun yöntemlerle birlestirir ve sonuç erisim
çiktisini tek bir liste olarak kullaniciya sunar. Bu makalede üst arama
motorlari ele alinmistir.
Vekil (Proxy)
Özet -
Bilgisayar dünyasinda kullanicilarin gerçek sunucuya erismeleri yerine onun
vekiline baglanarak hizmet almalari oldukça yaygindir. Bu tür hizmetlerin
verilmesini saglayan, gerçek sunuculara vekâlet eden sunucular vekil (proxy)
sunucular olarak adlandirilir. Vekil sunucular, bilgi depolama ve bunun
sayesinde hizli servis, protokol dönüstürme ve erisimde sinirlama gibi üç
temel islevi yerine getirirler. Bu yazida vekil sunucu sistemi ele
alinmistir.
Veri Ambari
Özet -
Kurulus içinde biriken verilerin, stratejik seviyedeki yöneticiler
tarafindan karar alma sürecinde kullanilmasi önemli bir konudur. Karar
destek sistemleri bu amaçla yaratilir. Karar destek sistemlerinin alt
yapisini ise veri ambarlari olusturmaktadir. Bu yazida, veri ambari kavrami
ve mimarisi ele alinarak ana bilesenleri ortaya konulacaktir.
Veri Madenciligi
Özet -
Bu makalede veri madenciligi konusu ele alinmistir. Bilgi teknolojilerindeki
gelisme, bilgisayarlarin ve otomatik veri toplama araçlarinin genis bir
alanda uygulanmasini saglamistir. Zaman içerisinde, çesitli ortamlarda ve
biçimlerde çok büyük ölçekli isletimsel veri birikmistir. Veritabani yönetim
sistemleri, çok büyük oylumlu yapisal bilgiyi saklamakla ve etkin bir
biçimde erisim saglamakla yükümlüdür.
Literatürde,
isletimsel veri içinden yararli örüntülerin bulunmasi islemine pekçok terim
karsilik gelmektedir. Bunlardan birkaçi VTBK, veri madenciligi (VM), bilgi
harmanlamadir. Yeni gelismekte olan her arastirma dalinda oldugu gibi,
VTBK’nin tanimi ve faaliyet alaninin ne olacagi konusunda farkli görüsler
vardir. Bazi kaynaklara göre VTBK daha genis bir disiplin olarak
görülmektedir ve veri madenciligi terimi sadece bilgi kesfi yöntemleriyle
ugrasan VTBK sürecinde yer alan bir adimdir.
Veri Toplama
Özet -
Ana bilgisayarlar üzerinde çalisan bilisim sistemlerinin girdisi olan ham
veriler, veri toplama uygulamalari ile elde edilirler.
Veri toplamada, veri
girisine hiz ve kolaylik kazandiran donanim ürünleri ve bu donanimlara özgü
ya da üst düzey programlama dilleri ile gelistirilen yazilimlar kullanilir;
toplanan veriler, iletisim birimleri araciligi ile ana bilgisayara
aktarilirlar. Günümüzde, kablosuz iletisim ve Internet teknolojileri,
verilerin çevrimiçi ve gerçek zamanli uygulamalarla toplanmasini
saglamaktadir.
Veri toplama
uygulamalarinin basat özelligi, verinin olustugu anda, olustugu yerde
sisteme girilmesidir; bu yüzden veri toplama sistemlerinin hemen hepsinde,
verinin algilanmasi ve taninmasi için otomatik tanima teknolojilerinden
yararlanilir. Veri toplamanin gerçek zamanli olmasi ve otomatik tanima
teknolojilerinin etkin kullanimi, bu uygulamalarin "veri yakalama" terimiyle
adlandirilmasina yol açmistir.
Otomatik tanima
teknolojilerinden ayri düsünülmeyen veri toplama uygulamalari, bilisim
dünyasinda OT/VT (Otomatik Tanima/Veri Toplama) olarak taninir.
Veri Yapilari ve
Modelleri
Özet-
Veri yapisi, bilginin bellek ve saklama birimlerinde anlamli düzende
tutulmasi veya saklanmasi, seklini gösterir. Veri, yalin olarak 1 ve
0’lardan olusan bir bit dizisidir; saklanma sekli bilinmedigi sürece veri
bilgiye dönüsmez. Ayni veri, saklanma sekli degistirildiginde farkli bilgiye
dönüsebilir. Veri modeli ise, verilerin birbirleriyle iliskisel veya sirasal
durumunu gösterir; problem çözümü için kavramsal bir yaklasimdir. Uygulamada
her problem, dogasi geregi, en uygun bir veri modeline yaklasir. Bu modelin
tasarimci tarafindan görülebilmesi gerekir. Genel olarak programlama
dilleri, amacina yönelik, temel denilebilecek veri yapilarini ve veri
modellerini bünyelerinde barindirirlar; ancak, bunlarin yetmedigi
uygulamalarda yeni yeni yapilar ve modeller ortaya çikarilmalidir.
Video Kodlama
Özet -
Video kodlama, görüntü dizisinde bulunan ve tek basina kullanildiginda bile
orijinal videoya görsel olarak çok benzer görüntüleri yaratabilecek “öz
bilgiyi” çikarmak ve yalnizca bu bilgiyi iletmek ya da saklamaktir. Bu
baglamda kodlama video isaretini sikistirmakla esanlamlidir. Genel olarak
video kodlama, görsel bilgiler içerisinde bulunan “artikligin” çikarilip
bilginin (görüntünün) daha az bitlerle temsil edilmesidir. Video kodlamanin
tarihsel gelisimi imge kodlama probleminin devami olarak ortaya çikmistir.
Imge sikistirma problemi için bulunan çözümler, genel olarak video verileri
için de uyarlanmistir.
Video Veritabanlari
Modellemesi
Özet -
Video verisinin modellenmesinde, videonun yapisi ve içerigi göz önüne
alinmaktadir. Videonun yapisini baz alan modeller, videoyu fiziksel
özelliklerinden baslayarak anlamsal özelliklere dogru bölümler ve bunlari
katmanlar halinde tutarlar. Yapisal modeller sayesinde, video verisi
üzerinde anahtar çerçevelerin de yardimiyla genis araliklardan dar
araliklara dogru gezinilebilir. Videonun içerigini göz önüne alan modeller,
alt seviyedeki içerik degerlerini düsünenler ve üst seviyedeki anlamlari
düsünenler olarak ikiye ayrilir. Alt seviyedeki renk, doku, sekil gibi
özellikler otomatik olarak çikartilir ve kullanicilar bu özelliklerin
benzerliklerini kullanarak video verisi üzerinde sorgulama yapar. Bu tür
sorgulama insanlarin kullanimi için elverissizdir. Üst seviyedeki modeller
nesnelerin ve olaylarin elle çikartilmasiyla olusturulur. Insanlar için
videodaki anlamsal bilgiler üzerine sorgulama yapmak daha rahat ve sonuçlari
daha anlasilirdir. Olaylar ve nesneler zamansal ve konumsal özellikleri göz
önüne alinarak da modellenmekte ve sorgulanmaktadirlar. Videodaki anlamsal
bilgiyi modellerken görsel bilginin yaninda isitsel ve metinsel bilgilerde
kullanilabilir. Bu kullanicinin içerige daha zengin bir sekilde ulasmasini
saglar. Birden fazla videoyu anlamsal olarak modellerken ileri veriler,
katmanli yapilar ve içerik bilgileri kullanilabilir. Bu bilgiler farkli veri
ambarlarinda tutulur, ve veri modeli sayesinde yönetilirler. Video verisine
uzaktan erismek için, videolar ve video ile ilgili endeks tablosu sunucuda
tutulur, istemci tarafinda ise sorgulama, veri çikarimi gibi islemler
yapilabilir. Video verisini daha etkin ve basarili bir sekilde modellemek
için çalismalar devam etmektedir.
Virüsler
Özet -
Çalistiginda bir takim kötü amaçlar sergileyen yazilimlar genel olarak virüs
diye anilir olmuslardir. Öte yandan, virüs ayni zamanda belirgin ve özgün
bir yapi sunan, kötü amaçli programa verilen adlandirmadir. Bu kategorideki
diger programlar solucan, truva ati vb isimlerle anilir. Bu yazida virüsler
konusu ayirt edici özellikleri ile tanitilmaktadir.
WEB Hizmet Basarimi
Özet -
Web uygulamalarinin gerçeklestirilmesi, hem beklenen islevselligin hazir
bulunmasinin saglanmasi hem de islevselligin kabul edilebilir basarimla
kullaniciya aktarilmasinin gerekmesi nedeniyle kolay degildir. Doruk ve
ortalama is yükleri arasindaki büyük farktan ötürü, Web üzerinde ölçeklenir
hizmetler sunmaksa özellikle zordur. Basarim sorunlari, maddi ve ticari
kayiplar, düsük verimlilik, ve bir kurum için kötü söhret gibi arzu
edilmeyen sonuçlar dogurabilir. Web hizmetlerinin siga planlamasi
karsilasilacak sorunlari azaltacaktir.
Web: html ve http
Özet -
1989-90 yilinda CERN’de hizli bilgi alisverisi için gelistirilen Web
projesi, 1993 yilindan itibaren Mark Andraseen’in Mosaic göstericisini
yazmasi ile yayilmistir. Web, ag anlamina gelir ve aslinda temeli
Internet’tir. Web sayfalari HTML dili kullanilarak üretilip, HTTP ile
aktarilirlar.
XML (Extensible
Markup Language - Genisletilebilir Biçimleme Dili)
Özet -
Kisaca XML olarak bilinen ve “genisletilebilir biçimleme dili” olarak
Türkçeye çevrilen, veriyi paketleme, açiklama ve tasvir etme yöntemi
uluslararasi bir standart haline gelmistir. Baslangiçta Web için standart
bir veri alis-veris yöntemi olarak kullanilirken, kisa sürede Web-tabanli
bilgi servislerinin ve elektronik ticaret uygulamalarinin gelistirilmesinde
temel unsur olmustur.
HTML çok çabuk
ögrenilebilen ve kolayca yayinlanabilen bir dil olmustur. Fakat HTML’deki bu
kolaylik/basitlik bir süre sonra yetersizlige dönüsmüstür. HTML’in basitligi
ve yetersizligi ile SGML’in etkinligi ve karmasikligi arasindaki bosluk
XML’i yaratmistir. Aslinda XML, SGML’in Web üzerinde kullanilan
basitlestirilmis uyarlamasidir.
Yapay Görme
Özet -
Yapay görme, insan gözü tarafindan yapilan görme isleminin gelistirilen
cihazlar vasitasiyla yapay olarak gerçeklestirilmesi demektir. Yapay görmeyi
kullanim açisindan klinik ve endüstriyel olmak üzere iki farkli alanda
incelemek mümkündür.
Yapay Sinir Aglari
Özet -
Yapay sinir aglari son zamanlarda hem uygulayicilarin hem de arastiricilarin
dikkatlerini en çok üzerine çeken bilim dallarindan birisidir. Her geçen gün
basarili uygulamalar ortaya çikmakta ve bilinen yöntemler ile çözülemeyen
problemlere çözümler üretilebilmektedir. Birbirine paralel olarak baglanmis
ve proses elemani adi verilen sistemler ile biyolojik sinir hücrelerinin
varsayilan çalisma prensipleri taklit edilmekte ve çok karmasik olaylar bile
örneklerine bakarak ögrenilebilmektedir. Proses elemanlari bir araya gelerek
katmanlari olusturmakta ve katmanlarda bir sebeke halinde yapay sinir agini
olusturmaktadir. Yapay Sinir aglari disaridan bilgileri sadece nümerik
degerler olarak almakta katmanlar arasinda bu bilgileri isleyerek dis
dünyaya girdiler hakkinda sonuçlar üretmektedirler. Bir agin bilgileri
isleyebilme ve yorumlar yapabilme yetenekleri proses elemanlarinin
birbirleri ile baglantilarinin degerlerinde saklidir. Yapay sinir aglari
örneklere bakarak bu baglanti degerlerini degistirmekte ve dogru girdiler
için dogru çiktilar üretinceye kadar bu degistirme sürecini tekrar
etmektedir. Bu sürece ögrenme denilmektedir. Degisik ögrenme kurallari,
stratejileri ve yapay sinir ag modelleri gelistirilmistir.
Yapay Zekâ:
Programlama Dilleri
Özet -
Bu yazida, Yapay Zeka XE "Yapay Zeka" (YZ) uygulamalarinin gerçeklemesinde
kullanilan programlama dilleri XE "programlama dilleri" olarak Prolog ve
Lisp dilleri açiklanmistir. Bu programlama dillerinin; temelleri, çalisma
ilkeleri, programlama yapilari incelenmistir. Bu yazi, yazarin bu alanda
yapmis oldugu literatür taramasina dayali çalismanin bir ürünüdür. YZ
programlama dilleri ile ilgili farkli kaynaklardan alinan veriler bir bütün
haline getirilerek temel basvuru kaynagi düzeyindeki bu yazi
olusturulmustur.
Yapay Zekâ: Temel
Kavramlar
Özet -
Bu yazida, Yapay Zeka (YZ) tanimi ve dayandigi temel kavramlar açisindan
alti ayri baslik altinda açiklanmistir. (1) YZ’nin tanimi, (2) Bir disiplin
olarak YZ, (3) farkli bilim dallarina göre YZ yaklasimlari, (4) YZ’nin
gelisim süreci, (5) YZ’da genel olarak problem çözme yaklasimi, (6) YZ’nin
uygulama alanlari. Bu yazi, yazarin bu alanda yapmis oldugu literatür
taramasina dayali çalismanin bir ürünüdür. YZ ile ilgili farkli kaynaklardan
alinan veriler bir bütün haline getirilerek YZ için temel basvuru kaynagi
düzeyindeki bu yazi olusturulmustur.
Yapay Zekâda Arama
Yöntemleri
Özet -
Arama, evrensel problem çözme yöntemlerinden biridir. Arama yöntemlerinin
gelisimi yapay zeka alanindaki gelismelerle yakindan ilgilidir. Aslinda ilk
yapay zeka programlari arama programlariydi ve halen hemen hemen tüm yapay
zeka problemlerini çözerken belirli arama yöntemleri kullanilmaktadir. Ilk
olarak, birçok yapay zeka problemi için çözüme götüren adimlarin sirasinin
önceden belirlenememesi verilebilir. Siranin belirlenebilmesi için olasi
bütün seçeneklerin analizi gerekmektedir. Ikinci olarak, arama yöntemlerinin
problemleri formüle etme asamasinda dogrudan kullanilmalari verilebilir.
Arama yöntemleri ile çözülebilecek problem siniflari matematiksel
bulmacalar, oyunlar ve diger kompleks ve gerçek hayatta karsilasma olasiligi
büyük olan problemlerdir. Gerçek hayat problemleri olarak akilli bilgi
toplama, depolama ve isleme sistemleri ve tipta tani koyma sistemleri
verilebilir.
Yapilanis
(Konfigürasyon) Yönetimi
Özet -
Bilgisayar programlari sürekli geliserek ve güncellenerek nihai konumlarina
sahip olurlar. Bu gelisme ve degisim uygun bir sekilde kontrol edilmelidir.
Yapilanis yönetimi bir uygulama gelistirme ve yönetim standardi olarak kabul
edilir. Gelistirme sürecinde yazilim versiyon ve degisikliklerinin,
düzeltilen hatalarin ve desteklenen donanim ve yazilim bilgilerinin dikkatli
bir sekilde kayit edilmesi gerekir. Yapilanis Yönetiminin temel görevi
yazilim versiyonlari arasindaki farklarin tutulmasi ve yapilan
degisikliklerin kontrollü bir sekilde yapilmasini saglamaktir. Bu çalismada
“yapilanis yönetimi” kavramlari ve aktiviteleri incelenmektedir.
Yapisal Programlama
Özet -
Yapisal program, sadece bir giris ve bir çikisi bulunan soyutlanmis
bloklardan olustugu için, ayri kisiler tarafindan bagimsiz olarak tasarlanip
düzenlenebilmekte, sinanmasi-degistirilmesi ve isletilmesi
kolaylastirilmaktadir. Bu halde birimler sadece giris ve çikis ile birbirine
baglanmakta ve GOTO (git) deyimine gerek kalmamakta, alt programlarin iç içe
girmesi önlenmektedir.
Yardim Masasi:
Bilgi ve Birikim Yönetim Sistemlerinin Önemi
Özet -
Bu yazi iç veya dis müsteriye hizmet veren herhangi bir kurulusta yardim
masalari ve yardim masalarinda bilgi ve birikim yönetiminin üretkenlige,
müsteri memnuniyetine ve maliyetlere olan etkisini anlatmaktadir. Yazi,
“Help Desk Institute” tarafindan yayinlanmis olan belgelerden yararlanilarak
hazirlanmistir.
Yari-Yapilandirilmis Veritabanlari ve XML
Özet -
Yari-yapilandirilmis veri ve özellikle XML, türdes olmayan uygulamalar
arasinda bilgi ve veri alis-verisi için uygun bir modeldir. Bu nedenle, XML
Internet üzerinde Web servisleri ve uygulamalari arasindaki iletisimi
saglayan veri biçimi olarak hizla kabul edilmistir. Günümüz uygulamalarinda
yaygin olarak büyük miktarlardaki veriler artik XML olarak iletilmektedir
ve dolaysiyla da saklanmaktadir. Bu da XML verisini en etkin biçimde
saklama, sorgulama ve erisme ihtiyacini dogurdu. Bu ihtiyaci karsilamak
üzere hem pekçok veri tabani sirketi ürünlerini XML isleme özellikleriyle
gelistirdiler, hem de pekçok özgül XML veri yönetim sistemi ortaya çikti. Bu
makalede XML standardi ve etrafindaki teknolojiler veritabani bakisi
açisindan incelenmektedir. XML veri modeli, XML sorgulama dilleri ve son
olarak da XML veri yönetim sistemleri tartisilmaktadir.
Yazilim Bakimi
Özet -
Bakim ve koruma: sinama sonunda uygun bulunan yazilimin kullanim için
düzenlenmesi, faaliyete geçirilmesi ve gerektiginde üzerinde degisiklik
yapilmasi islemlerinden olusmaktadir. Uzun süre kullanilacak olan sistem
yazilimlari ile uygulama paket programlarinin gerektiginde bakimi yapilmasi
ya da degistirilmesi yoluna gidilmektedir. Yazilimin bakimi
gelistirilmesinden iki kat daha pahalidir. Büyük yazilim kurumlarinda
yazilim bakim ve degistirme giderleri, bütçelerinin %50-70’ine ulasmaktadir.
Yazilim Envanteri
(TURSOFT)
Özet -
Bu makalede, 1994-95 yillarinda Tursoft Bilisim Hizmetleri A.S. için
Türkiye’deki yazilim ve hizmet ürünlerinin bir envanterinin çikarilmasi
amaciyla yapilan çalismadan ve sonuçlarindan söz edilmektedir. Arastirma
TTGV’nin bir Stratejik Odak Nokta Projesi olarak gerçeklestirildi. Dogrudan
veya dolayli olarak yazilim gelistirme ile ilgili kuruluslar islevleri
açisindan dört öbekte ele alindi. Bunlar: Yazilim Evleri (YE), Bilgi
Teknolojisi Sirketleri (BTS), Bilgi Teknolojisi Kullanicilari (BTK) ve
Bilgisayar Mühendisligi Bölümü Olan Üniversiteler (BMB). Öbeklerin herbirisi
için yaptiklari isler göz önüne alinarak ayri birer kapsamli anket formu
düzenlendi. Anket yapmak üzere toplam 400’ü asan kurum belirlendi, ancak
bunlardan 302’si ile anket yapilabildi. Anket sonuçlari 1996 yilinda
yayinlandi.
Yazilim
Mühendisligi
Özet -
Yazilim bir endüstriyel ürün olduguna göre onun üretilmesi de temel
mühendislik uygulamalari çerçevesinde olmalidir. Yazilim mühendisligi,
üründen istenenlerin toplanmasi ve çözümlenmesi ile baslar, tasarim, insa
(veya programlama), sinama, tümlestirme, biçimlendirme (konfigürasyon)
yönetimi ve bakim ile devam eder. Ancak yazilimin diger mühendislik
ürünlerinden farkli olmasi, teknik konularda üstünlügün kaliteli bir ürün
ortaya çikarmakta yetersiz kaldigi sonucunu ortaya koymustur. Bu nedenle
yazilim projesi yönetimi, yazilim üreten gruplarin organizasyonu gibi
konular da artik yazilim mühendisliginin içinde yer alir olmustur. Ayrica
belgeleme, dogrulama, denetleme gibi konular da yazilima özgü biçimde ele
alinir. Yazilim gelistirmede verim, üründe güvenlik ve kalitenin saglanmasi,
bunlarin ve diger niteliklerin nesnel ölçülebilmesi, halen arastirma
konulari olmaya devam etmektedir.
Yazilim Örüntüleri
Özet -
Yazilim örüntüsü, yazilim tasarimi yapilirken bu konuda daha önce kazanilan
birikimlerden yararlanmayi saglar; ortak yazilim sorunlarini çözmek için
basarili çözümleri açiklarlar. Bunun yaninda yazilim örüntüleri yazilim
tasarimcilarinin birbirleriyle daha iyi iletisim saglamasi ve yaptiklari
isin ne oldugunu ve niçin öyle yapildigini görmeleri açisindan da yardimci
olmaktadir. Yazilim örüntüleri, yazilim mühendisligi problem çözümü
disiplini olarak nesne yönelimli programlama toplulugu tarafindan ortaya
çikarilmistir.
Yazilim
Sanayicileri Dernegi -YASAD
Özet -
Türkiye’deki yazilim sektörü 80’li yillarda gelismeye baslamistir. Küçük
girisimci ve merakli guruplarin, israrci ve yogun çalismalariyla sektörün
ilk firmalari kurulmaya baslanmistir. Çesitli olumsuz kosullara ragmen 90’li
yillara gelindiginde ülkemizde bir yazilim sektörünün varligindan söz
edilebilir. Sektörün genel sorunlari, firmalarin yalniz basina basa
çikamayacagi ve örgütlü mücadeleyi gerektirdigi hale gelince, 1991-1992
yillarinda toplantilar yapilmaya baslanmis ve 16 Kasim 1992 tarihinde YASAD
(Yazilim Sanayicileri Dernegi) resmen kurulmustur.
Yazilim
Standartlari
Özet -
Yazilim standartlari takip edilen süreçlerin belgelenmis ve tekrarlanabilir,
iyi pratik edilmis süreçler olmasini garanti ederler. Bu makalede degisik
yazilim standartti türleri ve güncel olarak geçerliligi olan ve çesitli
kurumlar tarafindan gelistirilmis yazilim standartlari verilmistir.
Yazilim Süreç
Degerlendirme Ve Süreç Iyilestirme
Yazilim Yetenek
Olgunluk Modeli
Özet -
Diger alanlardan farkli olarak yazilim gelistirmede ürünün kalitesini onu
üreten sürecin kalitesi belirlemektedir. Yetenek Olgunluk Modeli (CMM)
yazilim gelistirme için etkili süreçlerin olusturulmasi amaci ile bir temel
saglamaktadir. Etkin bir yazilim sürecinin anahtar elemanlarini tanimlayan
çerçeve model olan CMM bes düzeyde yapilandirilmistir. Bu çalismada, CMM
düzeyleri, anahtar süreç alanlari ve CMMI tanitilarak yazilim kalitesindeki
etkisi tartisilacaktir.
Yazilimda Biçimsel
Yöntemler
Özet -
Biçimsel yöntemler yazilim sistemlerinin yapisal ve davranis özelliklerini
matematiksel temeller çerçevesinde belirleme olanagi saglarlar. Bu makalede
biçimsel yöntemlerin tipik özellikleri ile uygulama alanlari tanitilmis,
karmasik büyük sistemlerde uygulanabilirliklerini
artirabilecek öneriler sunulmustur. Yaygin olarak kullanilan biçimsel
yöntemler gözden geçirilerek yazilim gelistirme sürecinde saglayabilecekleri
yararlar açiklanmistir.
Yazilimda
Güvenilirlik
Özet -
Yazilim ürünü özelliklerinden en önemli üç tanesinin kalite, maliyet ve
zaman oldugu bilinmektedir. Son iki özellik için rakamsal ölçülebilirlik
oldugu halde, kalite için bu çok olmaktadir. Yazilim kalitesinin
ölçülememesi, genellikle kalitenin, maliyet ve zamanlamaya göre geri plana
itilmesine neden olmakta ve bu durum birçok yazilim ürünü için bilinen
kalite problemlerine açiklama getirmektedir. Yazilim kalitesi kavrami
içindeki en önemli özellik güvenilirlik olup, programlardaki en büyük
maliyet kaynagi olan hatalarin oranindan etkilenir. Bu nedenle,
“güvenilirlik”, belirli bir ortam ve sinirli bir zaman dilimi içinde,
yazilimin hatasiz olarak çalisma olasiligi olarak tanimlanir.
Yazilimda Nitelik
Sinamalari
Özet -
Bu bölümde yazilim niteliginin ve nitelik etmenlerinin tanimlamasi yapilmis,
yazilim sinamasinin deneme ve kabul amaçli olarak yapilacagi belirtilmis,
sinamanin nasil yapilacagi ve türleri hakkinda bilgi verilmis, yazilim
sinama stratejileri kapsaminda, birim ve tümlestirme sinamalari, yeterlilik
sinamalari, sistem ve kabul sinamalari açiklanmistir.
Yazilimda Tasarim
Özet -
Yazilimda tasarim, diger mühendislik dallarinda oldugu gibi ürünün yapisinin
ayrintili planlanmasi isidir. Yazilimda tasarimin kesin adimlardan olusan
algoritmik bir yolu yoktur. Bununla birlikte, tasarimciyi yönlendiren ve
ona yardimci olan bazi temel ilkeler ortaya konmus ve çok sayida yöntem
gelistirilmistir. Yöntemleri, isleve yönelik veya yapisal yöntemler ile
nesneye yönelik yöntemler olmak üzere iki ana gruba ayirmak mümkündür. Bu
gruplara girmeyen biçimsel (formal) yöntemler ve digerleri de vardir.
Tasarim isine çözümleme sonrasi baslandigindan, tasarim yöntemleri çözümleme
yöntemleri ile içiçe vey | 
