|
|
||||||||
|
|
Fonksiyonlari Açisindan ISLETME VE YÖNETIM Dr. Mehmet ÖZTÜRK |
|
-Arka Kapak Yazisi-Bu eserde, isletme bilim dali siniflandirilmis ve hukuk kavramina iliskin derlemelerde bulunulmustur. Çogu zaman karlilik olarak algilanan isletmenin amaçlarina daha farkli bir sekilde yaklasilmis ve sosyal sorumluluk kavraminin önemine deginilmistir. Isletmelerle “sosyal sorumluluk” göreceli olarak siniflandirilmaya çalisilmistir. Verimlilik ve çevre kavramlarina ana basliklarda deginilerek konunun güncelligi açisindan Birlesmis Milletler Küresel Ilkeler Sözlesmesine deginilmistir. Yönetim ve yönetici kavramlarina deginilmistir. Eserin anahtar sözcükleri kisaca asagidaki gibi özetlenebilir.
Yönetim ve Örgüt Teorileri Yönetim Fonksiyonlari Yönetimin Planlama Fonksiyonu Bencmarking ve Heuristic Kavramlar Yön. Örgütleme Fonk. Organizasyon Ilkeleri Emir-Komuta Fonksiyonu Takim Anlayisina Yaklasimlar Motivasyon ve Çatisma Konulari Liderlik ve Liderlik Yaklasimlari Yönetim Koordinasyonu Kültür Kavrami Denetim Konusu
ÖNSÖZ
Isletmeler insanoglunun yasam biçimini degistirmislerdir. Isletme ile insan arasinda sürekli bir etkilesim ve belki de sonu gelmeyen bir mücadele gözlenmektedir. Bu kitabin yazilmasindaki baska bir amaç ise bu mücadeleyi tespit ederek ortaya koymak ve bu etkilesimden bir katma deger olusmasini saglayabilmektir. Buhar makinesinin kesfiyle baslayan sanayi devrimi insanoglunun yasamini da büyük ölçüde etkilemistir. Sanayi devrimine kadar geçen süre içerisinde insanlar dogadan topladiklari ve kendi ihtiyaçlari için ürettikleri mal ve hizmetlerle yasamlarini sürdürüyorlardi. Bu devrimle beraber insanlar baskalarinin ihtiyaçlarini karsilamak ve kendi degisik ihtiyaçlarini giderebilmek için bir araya gelmeye basladilar. Bir araya geldikleri bu yerler o ilk hallerinden bugünkü modern isletmelere dönüsmüsledir. Insanlarin üretim yapmak için bir araya gelmeleri birçok sorunu da beraberinde getirmistir. Bu sorunlarin tespitleri ve giderilmesi süphesiz insan yasaminin standardin da yükseltmistir. Belki de asil sorun bir araya gelmek, bu birlikteligi sürdürmek ve sona erdirmekte dügümlenmektedir. Isletmelerin prototiplerinde belki de öncelikle tartisilan soru kimlerin bir araya gelecegi idi. Bu sorunun cevabi ve bu yanitin karsiligini arayis süreci günümüzdeki modern isletmelerde insan kaynaklari yönetiminin çekirdegini olusturmustur. Isletmelerde hersey dogru insanlarin bir araya gelmesini çözmekle bitmemis, daha baska sorunlar ortaya çikmistir. Bunlardan birisi üretimin nasil yapilacagi veya neyin üretilecegidir. Böylece ortaya bir üretim sorunu çikmistir. Ilk baslarda üretilen her sey iyi-kötü bir alici bulurken isletmelerin artmasi alicilarin daha titiz bir hale gelmesine yol açmis artik üretilen her sey satilamaz hale gelmistir. Bu da pazarlama sorununu ortaya çikartmistir. Özellikle günümüzde ileri teknoloji ve artan rekabet kosullari isletmelerin pazarlama konularina bir fonksiyon olarak bakmasini gerektirmistir. Zamanla isletmeler gerekli sermayeyi bulamamis bunu temin etmek için farkli yerlere basvurmustur. Bu eksikligi de finansman fonksiyonu gidermistir. Isletmede zaman geçtikce yapilanlarin islemlerin kaydedilmemesi büyük sorunlara yol açmis isleri içinden çikilmaz bir hale getirmistir. Isletmelerde muhasebe fonksiyonu da bu karisikliga son vermistir. Isletmelere girdi olarak alinacak her türlü kaynagin temini ise tedarik fonksiyonu ile giderilmistir. Isletmeler ve yöneticileri zamanla kendilerini tanitma ugrasi içerisinde kalmak zorunda olduklarini ancak halkla iliskiler fonksiyonunun önemi ile anlayabilmisleridir. Yönetim ise insanoglunun varolmasiyla beraber ortaya çikan bir sorundur. Kutsal kitaplarin konusu da insanoglunun yasami, yönetimi, organizasyonu ve hukuku ile ilgilidir. Isletmeler sürekli olarak kendilerini yenilemek, arastirmak ve gelistirmek zorundadirlar. Bu islemler yapilmaz ise ilerleyen teknoloji ve degisen sartlar isletmeyi artik yasayamaz hale getirir. Bu yasamsal sorun ise isletmelerde arastirma ve gelistirme fonksiyonu ile giderilmeye çalisilmaktadir. Bu kitabin birinci bölüm, birinci kisminda isletme bilim dali göreceli olarak siniflandirilarak hukuk kavramina iliskin bazi derlemelerde bulunulmustur. Yukarida bahsedilen isletmenin fonksiyonlarina özet olarak deginilmistir. Çogu zaman karlilik olarak algilanan isletmenin amaçlarina daha farkli bir sekilde yaklasilmis ve sosyal sorumluluk kavraminin önemine deginilmistir. Isletmelerle sosyal sorumlulukunun göreceli olarak siniflandirmaya çalisilmistir. Verimlilik ve çevre kavramlarina ana basliklarda deginilerek konunun güncelligi açisindan Birlesmis Milletler Küresel Ilkeler Sözlesmesine deginilmistir. Yönetim ve yönetici kavramlarina deginilmis ve kisa özetler sunulmustur. Çalismanin birinci bölüm ikinci kisminda yönetim ve örgüt teorilerine deginilmistir. Bunlar baslica; klasik örgüt teorisi, neo-klasik örgüt teorisi, çagdas örgüt teorileri ve modern sonrasi yaklasimlar olarak ele alinmistir. Ikinci bölümde ise yönetim fonksiyonlari ayrica ele alinmistir. Birinci kisimda yönetimin planlama fonksiyonu ele alinmistir. Bu fonksiyona iliskin olarak bilgi kaynaklari ve sistemlerinin yönetimine ayrica deginilmistir. Vizyon yönetimi özet halinde sunularak nicel ve nitel karar verme tekniklerine genel bir bakis yapilmistir. Bencmarking ve höristik kavramlarina kisaca deginilmis, kriz ve toplanti yönetimiyle ilgili öz bilgiler sunulmustur. Ikinci kisimda yönetimin örgütleme fonksiyonunda organizasyon ilkeleri, bölümlere ayirma ve bunlari yaparken kullanilan temel ölçütler ile matriks organizasyon kavramlari tanimlanmistir. Örgütleme konusuna iliskin olarak degisim mühendisligi yaklasimi ve ögrenen organizasyonlar kisaca anlatilmaya çalisilmistir. Üçüncü kisimda genel deyimi ile emir-komuta fonksiyonu ele alinmis ve takim anlayisina yaklasimlar sergilenmistir. Bu fonksiyona iliskin olarak haberlesme, motivasyon ve çatisma konulari ile liderlik ve liderlik yaklasimlarina özellikle deginilmistir. Dördüncü kisminda yönetimin koordinasyon kismiyla beraber kültür kavrami incelenmistir. Besinci kisimda ise yönetimin devredilemeyen bir fonksiyonu olan kontrol konusu incelenmistir.
IÇINDEKILER
1. BÖLÜM Birinci Kisim: ISLETME YÖNETIMINDE TEMEL KAVRAMLAR 1. ISLETME BILIMLERINE GIRIS 1.1. Isletme Bilim Dalinin Siniflandirilmasi 1.2. Isletmelerde Hukuk Kavramina Yaklasimlar 1.2.1. Hukuk Sistemleri 1.2.2. Hukukun Dallari 1.2.3. Hukukun Kaynaklari 1.2.4. Hukukun Yasalastirilmasi 1.2.5. Hukukun Uygulanmasi
2. ISLETME KAVRAMI 2.1. Isletmenin Fonksiyonlari 2.1.1. Üretim 2.1.2. Pazarlama 2.1.3. Finansman 2.1.4. Insan Kaynaklari 2.1.5. Muhasebe 2.1.6. Arastirma ve Gelistirme 2.1.7. Halkla iliskiler 2.1.8. Yönetim 2.1.9. Tedarik 2.2. Isletmenin Amaçlari 2.2.1. Isletmenin Ekonomik Amaçlari 2.2.2. Isletmenin Ekonomik Olmayan Amaçlari 2.2.3. Isletmelerde Sosyal Sorumluluk Yaklasimi 2.3. Verimlilik Kavrami 2.4. Isletmeler ve Çevre Kavrami 2.5. Birlesmis Milletler Küresel Ilkeler Sözlesmesinin (Global Compact) Isletmelerde Uygulanmasi Ve Düsündürdükleri 2.5.1. Küresel Ilkeler Sözlesmesi ve Düsünceler 2.5.2. Isletmelerin BM Küresel Ilkeler Sözlesmesinden Beklentileri 2.5.3. BM Küresel Ilkeler Sözlesmesine Katilim Asamalari 2.5.4. BM Küresel Ilkeler Sözlesmesi ve Türkiye’deki Durumu
3. YÖNETIM KAVRAMINA GENEL BIR YAKLASIM 3.1. Yönetim Sürecinin Özellikleri 3.2. Yönetim Kademeleri
4. YÖNETICI KAVRAMI
Ikinci Kisim: YÖNETIM VE ÖRGÜT TEORILERI 5. KLASIK ÖRGÜT TEORISI 5.1. Bilimsel Yönetim Yaklasimi 5.2. Yönetim Süreci Yaklasimi 5.3. Bürokrasi Yaklasimi 5.4. Klasik Yönetim Düsüncesinin Dayandigi Varsayimlar 5.5. Klasik Örgüt Teorisine Yöneltilen Elestiriler
6. NEO-KLASIK ÖRGÜT TEORISI 6.1. Kurt Lewin ve Arkadaslarinin Önderlik Arastirmasi 6.2. Hawthorne Arastirmalari ve Elton Mayo 6.3. Yankee City Arastirmasi 6.4. Harwood Arastirmalari 6.5. Tavistock Enstitüsü Arastirmasi 6.6. Douglas Mc Gregor’un X ve Y Kurami 6.7. George V. Homans’in Insan Grubu Yaklasimi 6.8. Chris Argyris’in Olgunlasma Kurami 6.9. Likert’in Yönetim Sistemleri Yaklasimi 6.10. Lewin’in Güç Alani Analizi 6.11. Neo-Klasik Örgüt Teorisinin Biçimsel Örgüt Yaklasimlari 6.12. Neo-Klasik Yönetim Düsüncesinin Degerlemesi
7. ÇAGDAS ÖRGÜT TEORILERI 7.1. Sistem Yaklasimi 7.2. Sistem Çesitleri 7.3. Açik Sistemle Ilgili Kavramlar 7.4. Açik Sistemleri Özellikleri 7.5. Sistem Yaklasiminin Yönetimdeki Önemi 7.6. Sistem Yaklasiminin Yöneticiye Sagladigi Yararlar 7.7. Sistem Yaklasimina Yöneltilen Elestiriler 7.8. Sistem Yaklasiminin Yararlari 7.9. Sistem Yaklasimini Sinirlayan Unsurlar 7.10. Durumsallik Yaklasimi 7.11. Durumsallik Yaklasimi Ile Ilgili Arastirmalar 7.12. Örgüt Ve Teknoloji 7.13. Örgüt Ve Çevre Iliskisi 7.14. Örgüt ve Strateji 7.15. Durumsallik Yaklasimin Getirdigi Yenilikler
8. YÖNETIMDE MODERNIZM KAVRAMI
9. YÖNETIMDE POSTMODERNIZM KAVRAMI VE MODERN SONRASI YAKLASIMLAR
2. BÖLÜM Birinci Kisim: YÖNETIM VE FONKSIYONLARI 10. PLANLAMA 10.1. Isletmelerde Planlama Kavrami 10.2. Isletmelerde Planlama Fonksiyonun Özellikleri 10.3. Isletmelerde Planlamanin Özellikleri 10.3.1. Isletmelerde Iyi Bir Planin Özellikleri 10.3.2. Planlarin Isletmelerin Yönetiminde Sagladigi Yararlar 10.4. Isletmelerde Plan Çesitleri 10.4.1. Çok Kisa Süreli Planlar 10.4.2 . Kisa Süreli Planlar 10.4.3. Orta Süreli Planlar 10.4.4. Uzun Süreli Planlar 10.5. Isletmelerde Kapsamlarina Göre Planlar 10.5.1. Genel Planlar 10.5.2. Isletmenin Bölümleriyle ilgili Planlar 10.6. Teknik Yapilarina Göre Planlar 10.6.1. Degismez Planlar 10.6.2. Degisken Planlar 10.7. Tekrar Edilme Durumlarina Göre Planlar 10.7.1. Bir Kerelik Planlar 10.7.2. Sürekli Planlar
11. BILGI KAYNAKLARI VE SISTEMLERININ YÖNETIMI 11.1 Bilgi Tanimi ve Bilimsel Yönetim Süreci 11.2. Drucker ve Bilgi Toplumu 11.3. Ögrenen Organizasyonlar ve Bilgi Kavrami 11.4. Organizasyonel Bilgi Yönetimi Kavrami 11.5. Organizasyonel Bilgi Yönetimi Basari Prensipleri 11.5.1. Bilgi Isleme Teknolojisi 11.5.2. Katilimi Destekleyen Yönetim 11.6. Enformasyon (Bilgi) Sistemlerinin Hizmet Kalitesine Etkileri 11.7. Bilgi (Enformasyon) Sistemlerinin Planlanmasi 11.8. Bilgi Kavraminin Göstergeleri 11.8.1. Bilgi Endeksi 11.8.2. Bilgi Orani 11.8.3. Jiptec Endeksi
12. VIZYON YÖNETIMI
13. KARAR VERME TEKNIKLERINE GENEL BIR BAKIS 13.1. Genel Tanimlar 13.2. Nicel Yöntem Ve Teknikler 13.2.1. Dogrusal Programlama Teknigi 13.2.2. Karar Agaci Yöntemi 13.2.3. Pert Teknigi 13.2.4. Sira Bekleme (Kuyruk Teorisi) 13.2.5. Simulasyon Teknigi 13.3. Nitel Yöntem Ve Teknikler 13.3.1. Beyin Firtinasi Teknigi 13.3.2. Delphi Teknigi 13.3.3. Nominal Grup Teknigi
14. BENCHMARKING KAVRAMI 14.1. Klasik Rekabet Ve Benchmarking Karsilastirmasi 14.2. Benchmarking Ilkeleri 14.3. Benchmarking Türleri 14.4. Benchmarking Modelleri
15. HÖRISTIK KAVRAMINA YAKLASIMLAR 15.1. Höristik Yaklasimlar Ve Algoritmalar 15.2. Höristik Stratejiler 15.3. Isletmelerde Höristik Bir Çalisma 15.3.1. Problemin Tanimi 15.3.2. Çözüm Yaklasimi 15.3.3. Yöntem
16. KRIZ VE TOPLANTI YÖNETIMINE YAKLASIMLAR 16.1. Kriz Yönetimi 16.2. Toplanti Yönetimi
Ikinci Kisim: ÖRGÜTLEME 17. ISLETMELERDE ORGANIZASYON TANIMI 17.1. Organizasyon Ilkeleri 17.1.1. Amaç Birligi Ilkesi 17.1.2. Is bölümü ve Uzmanlasma Ilkesi 17.1.3. Kontrol Alani Ilkesi 17.1.4. Hiyerarsik Yapi Ilkesi 17.1.5. Emir Kumanda Birligi Ilkesi 17.1.6. Sorumluluk Ilkesi 17.1.7. Yetki ve Sorumluluk Denkligi Ilkesi 17.1.8. Yetki Devri Ilkesi 17.1.9. Istisna Ilkesi (Istisnalara göre Yönetim Felsefesi) 17.1.10. Açiklama Ilkesi 17.1.11. Denge Ilkesi 17.1.12. Basit ve Anlasilirlik Ilkesi 17.1.13. Degisebilirlik veya Reorganizasyon Ilkesi 17.2. Isletmelerde Bölümlere Ayirma 17.2.1. Benzer Etkinlikleri Bir araya Toplama Amaci 17.2.2. Zamani Verimli Kullanma Amaci 17.2.3. Kontrolü Kolaylastirma Amaci 17.2.4. Isletmenin Personelini ve Kosullarini Göz önünde Bulundurma Amaci 17.2.5. Ekonomik Olma Amaci 17.2.6. Isletmenin Genel Politikasina Uygunluk Amaci 17.2.7. Önderligi Kolaylastirma Amaci 17.3. Isletmelerde Bölümlere Ayirmada Kullanilan Temel Ölçütler 17.3.1. Fonksiyonlara Göre Bölümlere Ayirma 17.3.2. Isletmelerde Sayi Temeline Göre Bölümlere Ayirma 17.3.3. Isletmelerde Bölge Temeline Göre Bölümlere Ayirma 17.3.4. Isletmelerde Hizmet ve Ürün Temeline Göre Bölümlere Ayirma 17.3.5. Hizmet veya Ürün Temeline Göre Bölümlere Ayirma 17.3.6. Isletmelerde Donanima Göre Bölümlere Ayirma 17.3.7. Isletmelerde Zaman Temeline Göre Bölümlere Ayirma 17.4. Isletmelerde Matriks Organizasyon 17.4.1. Matriks Organizasyonun Sakincalari 17.4.2. Örnek Bir Isletme Olan Hastanelerde Matriks Organizasyonun Uygulanmasi
18. ISLETMELERDE DEGISIM MÜHENDISLIGI YAKLASIMI 18.1. Degisim Mühendisliginin Ögeleri 18.1.1. Lider (Projeyi Baslatan ve Destekleyen En Üst Düzey Yönetici) 18.1.2. Süreç Sahibi 18.1.3. Degisim Mühendisligi Takimi 18.1.4. Yürütme Komitesi 18.1.5. Proje Koordinatörü
19. ÖGRENEN ORGANIZASYONLARIN TANIMI 19.1.Ögrenen Örgütlerin Teknikleri 19.1.1. Baskalarindan Ögrenme 19.1.2. Geçmise Ait Tecrübelerden Ögrenme 19.1.3. Sinerji Olusturulmasi 19.1.4. Sürekli Iyilestirme 19.1.5. Bilgi Üretme ve Bilgi Paylasimi 19.1.6. Isletmelerde Sistematik Problem Çözme 19.1.7. Isletmelerde Yeni Yaklasimlari Deneme 19.2.Ögrenen Isletmelerde Yaklasimlar 19.2.1. Katilimci Politika Olusturma Yaklasimi 19.2.2. Ögrenmeyi Destekleyen Örgüt Yapisi Yaklasimi 19.2.3. Insan Kaynaklari Yaklasimi 19.2.4. Bilgi Paylasimi Yaklasimi 19.2.5. Iç Müsteri Kavramina Yaklasim 19.2.6. Hastane Kültürü Yaklasimi 19.2.7. Egitim Yaklasimi 19.2.8. Isletmeler Arasi Ögrenme Yaklasimi 19.2.9. Sistem Düsüncesini Benimseme Yaklasimi 19.3. Ögrenen Isletmelerde Liderlik 19.4. Isletmelerde Ögrenme Süreci
Üçüncü Kisim: EMIR - KOMUTA 21. EMIR - KOMUTA FONKSIYONU 21.1. Emir - Komuta’nin Genel Tanimlari 21.2. Takim Anlayisina Yaklasimlar 21.2.1. Takimin Ögeleri 21.2.2. Isletmeler Takim Çesitleri
22. HABERLESME
23. MOTIVASYON
24. ISLETMELERDE ÇATISMA YÖNETIMI 24.1. Çatismanin Tanimi 24.2. Çatismanin Siniflandirilmasi 24.3. Çatismaya Taraf Olanlarla Ilgili Siniflandirma 24.3.1. Içsel Çatisma (Kisinin Iç Çatismasi) 24.3.2. Kisilerarasi Çatisma 24.3.3. Kisiler ve Gruplararasi Çatisma 24.3.4. Gruplari Kendi Içlerinde ve Gruplararasi Çatisma 24.3.5. Gruplari Kendi içlerinde ve Gruplararasi Çatisma 24.4. Çatismalarin Ortaya Çikis Sekli Ile Ilgili Siniflandirma 24.4.1. Potansiyel Çatisma (Çatisma Potansiyelinin Mevcudiyeti) 24.4.2. Algilanan Çatisma (Çatismanin Algilanmaya Baslanmasi) 24.4.3. Hissedilen Çatisma (Çatismanin Hissedilmesi) 24.4.4. Açik Çatisma (Çatismanin Fiilen Ortaya Çikmasi) 24.5. Çatismanin Organizasyon Içindeki Yerine Göre Siniflandirma 24.5.1. Dikey Çatisma 24.5.2. Yatay Çatisma 24.5.3. Emir – Komuta ve Kurmay Personeli Arasindaki Çatisma 24.6. Fonksiyonel Ve Fonksiyonel Olmayan Çatisma 24.7. Amaç Çatismasi 24.8. Rol Çatismasi 24.9. Kurumsal Çatisma 24.10. Isletmelerde Çatismanin Nedenleri 24.10.1. Kaynaklarin Kit ve Degerli Olmasi 24.10.2. Yeni Uzmanliklarin Olusmasi 24.10.3. Amaçlarda Farkliliklar 24.10.4. Ortak Karar Verme 24.10.5. Fonksiyonel Bagimlilik 24.10.6. Isbölümü 24.10.7. Yönetim Alani ile Ilgili Belirsizlikler 24.10.8. Yönetim Biçimindeki Farkliliklar 24.10.9. Isletmelerin Büyüklügü 24.10.10. Ödüllendirme Sistemleri 24.10.11. Iletisim Engelleri 24.10.12. Bürokratik Nitelikler 24.10.13. Statü ve Güç Farkliliklari 24.10.14. Algilama Farkliliklari 24.10.15. Personelin Farkliligi 24.10.16. Denetim Biçimi 24.11. Organizasyonlarda Çatisma Yönetimi 24.11.1. Kaçinma Yöntemi 24.11.2. Yumusatma Yöntemi 24.11.3. Uzlastirma Yöntemi 24.11.4. Problem Çözme Yöntemi 24.11.5. Kaynaklarin Artirilmasi Yöntemi 24.11.6. Güç Kullanma Yöntemi 24.11.7. Hakeme Basvurma Yöntemi 24.11.8. Mesgul Etme Yöntemi 24.11.9. Çatismaya Taraf Olan Kisilerin Degistirilmesi Yöntemi 24.11.10. Oylama Yöntemi 24.11.11. Üstün Amaçlar Yöntemi 24.11.12. Örgütsel Iliskileri Degistirme Yöntemi 24.11.13. Politik Araçlar Yöntemi 24.11.14. Davranis Degistirme Yöntemi
25. LIDER VE LIDERLIK YAKLASIMLARI 25.1. Liderligin Tanimi 25.2. Liderlikle Ilgili Kavramlar
Dördüncü Kisim: KOORDINASYON 26. ISLETMELERDE KOORDINASYON 26.1. Koordinasyonun Amaç ve Ilkeleri 26.2. Koordinasyon Faaliyetlerinin Siniflandirilmasi 26.2.1. Iç koordinasyon 26.2.2. Isletmelerde Dis Koordinasyon
27. KÜLTÜR KAVRAMI 27.1. Örgütsel Kültür Tanimlari 27.2. Isletmelerde Örgüt Kültürünün Önemi
Besinci Kisim: KONTROL 28. ISLETMELERDE KONTROL 28.1. Performansin Kontrolü 28.2. Stratejik Noktalarda Kontrol Standartlari Olusturmak 28.3. Düzetme Tedbirler
KAYNAKÇA
DIZIN
Konu ile ilgili diger kitaplarimiz: Isletme Yönetiminde Egitim ve Gelistirme Ögrenen Organizasyon ve Rekabet Üstünlügü
|
|
