|
ÖNSÖZ
İnsan vücudunda dışkılama kadar değişken olabilen ve dış
etkilerin tesiri altında bulunan bir başka işlev daha yoktur. Beden
işlevleri içinde, insanların cinsellikten sonra en çok ilgisini çeken konu,
kuşkusuz bağırsak düzeni, dışkılama işlemidir .Bu yönden ruhsal gelişimin
bir aşamasında (dışkılık evresi) çocuğun dışkı ve dışkılamadan büyük doyum,
adeta cinsel haz duyduğunu ileri süren, ''Panseksüalizm'' kuramının kurucusu
Freude'e hak vermemek elden gelmiyor .
Gerçekten dışkılama-dışkı üzerine, aynen sekste olduğu gibi,
gülünç küçük ôyküler ve düşlem ile zenginleşmiş halka özgü bir yazının hemen
her dilde varlığını görürüz. Yine bunun bir sonucu olarak, günde bir defa
dışkılama tutkusu ile çeşitli yol ve ilaçlara başvuran insanlar çoktur.
Bağırsak düzenindeki bozukluğun bir türü olan kabızlık ya da
peklik uygulamada dirgerlerin (hekimlerin) çok sık karşılaştıkları bir
yakınma, bir hastalık belirtisidir. Bunların içinde kalınbağırsak kanseri ve
barsak düğümlenmesi gibi bir diğer hastalığa bağlı o1anlar bir yana
bırakılınca, kabızlığın birincil hastalık olduğu iki çeşidi karşımıza çıkar.
Daha az rastlanan birincisinde, dışkının sindirim borusundan
olağan sürede geçtiği, fakat kötü bir alışkanlık sonucu dışkılık üstündeki
bölgede bekletildiği anlaşılmıştır. İkincisinde ise, dışkı hacminin küçük,
bağırsaktan geçiş süresinin uzun olduğu görülür. Aslında her ikisinin de
kökeninde sanayi devrimi ile değişen yaşam koşul1arı, şehirleşme, uygarlıkla
birlikte gelen doğadan sapma sorumludur.
Teknolojideki gelişmelere koşut olarak son 150-200 yılda
insanların tahıl ve tahıl kepeği tüketimi azalırken saf şeker, yağ, et ve
diğer hayvansal besinlerin alımı çok artmıştır. Bunun sonucu kalınbağırsağa
ulaşan bitkisel artıkların ve dışkı hacminin azalması, barsak geçiş
süresinin uzamasıdır. Sonuç, çağımızda kabızlık, bağırsak kanseri, çıkmazlık
(divertiküloz) başta olmak üzere bir gurup hastalıktaki artış olmuştur.
Yukarıda özetlediğimiz görüşleri 1970'li yıl1arda bilim
dünyasına, ilk değilse de derli toplu olarak, inandırıcı salgınbilimsel
gözlemlerle birlikte sunan
Burkitt
(Burkitt, Troweıı : Rafined carbonhydrate foods and disease,
1975 ) olmuştur.
Batıdaki kadar korku ve telaş uyandıran derecede değilse de,
Türk kent halkında da aynı durumun başladığını, yani uygarlığın bu
nimetlerinden (! ! !) toplumumuzun da payını alma yolunda olduğunu Prof.
Hamdi Aktan ve Prof. Ali Özden yaptıkları çalışma ile ortaya koymuşlardır.
İnsanların olağan dışkılama işlevi, besinlere, bireyin
kültür düzeyine ve ruhsal etkenlere göre değişiklik göstermektedir. İnsanın
ömrünün herhangi bir döneminde kabızlık sorunu ile karşılaşmamış pek az
örnek vardır .Özellikle büyük şehirlerde günlük yaşamın yaratığı çeşitli
gerginlikler ortamı içinde modern yaşamın getirdiği rahatlık ve daha çok
oturgan, daha az hareketli yaşam tarzının, insanın yaradılış amacındaki
doğasına aykırılığıyla, bireyin günlük beden işlevlerinden en önemlisi olan
dışkılamayı zorlaştırması kadar huzursuzluk veren bir durum mevcut değildir.
Günlerce kabızlık çektiği için sıkıntı içinde olan bir kimseyi, rahat bir
dışkılama kadar mutlu edebilecek çok az sayıda beden işlevi vardır. Süregen
kabızlık sorunu olanlar, önce eczanelerden veya baharatçılardan hekime
danışmadan satın aldıkları çeşitli yumuşatıcıları deneyerek, geçici olarak
rahatladık1arı için, hekime başvurmayı düşünmezler. Fakat giderek kendileri
için büyük sorun haline gelen kabızlığa ait sıkıntılar geliştikten sonra
hekime başvururlar ki, bu durumdaki hastaların sağaltımı oldukça önem
kazanmaktadır. Oysa, yumuşatıcı kullanmadan sadece beslenmeye ait bazı
önlemlere uyarak, özel1ikle liften zengin beslenmeyle kabızlığın ve onun
yarattığı sıkıntıların önüne geçmek mümkün olmaktadır.
Bu kitap hem içeriği ve hem de amacı itibariyle her
okuyucunun rahatlıkla okuyup anlayabilmesi için olabildiğince tıbbi
terimlerden uzak, kolay ve halk diliyle kaleme alınmıştır.
Bu kitabın amacı, kabızlık çeken ve bu nedenle hemen
eczaneye koşup satın aldıkları çeşitli yumuşatıcılarla bir süre
rahat1adıkları halde, sonradan etkisinde kaldıkları çeşitli bağırsak
bozukluklarıyla gerçek bir bağırsak hastası olan kimselere yol göstermek,
yumuşatıcılara gerek kalmaksızın kabızlığın çok basit doğal beslenme
yöntemleriyle düzeltilebileceğini anlatmaktır.
1970’li yıllarda İngiliz araştırıcıları, Afrika’da yaşayan
insanların lifli yiyecekleri tercih etmeleri nedeniyle Avrupalılara oranla
daha az kabızlık, apandisit ve kalınbağırsak kanseri ile karşı karşıya
olduklarını ortaya koymuştur. Özellikle tahıl ve kuru baklagillerde bulunan
liflerin, kalınbağırsak kanserine karşı koruyucu etkisi yanında, bu liflerle
beslenenlerde kalp-damar krizinden ölümlerin 4 kat daha az olduğu
gösterilmiştir.
Bu kitap, kabızlık ve gaz1ı
sindirim bozukluğu çeken milyonlarca vatandaşımın ve değerli
meslektaşlarımın ilgisini çektiği ve beğenisini kazandığı sürece yazarını
mutlu edecektir.
- Dr. Nidai Sulhi ATMACA
İç Hastalıkları
ve Sindirim Hastalıkları Uzmanı
İÇİNDEKİLER
Bölüm
u
UYGARLIK HASTALIĞI
-KABIZLIK-
Kabızlığın
Açıklaması
Kabızlığın
Belirlenmesi için Basit Sınamalar (Testler)
Kabızlık
Belirtileri
Kabızlık
Hastalık mıdır?
Sindirim
Sistemi Çalıştığı Zaman
Bazı
Anatomik Bilgiler
Kalınbağırsak Hareketleri
Bölüm
v
KALINBAĞIRSAK
VE DIŞKININ
OLUŞMASI
2.1.
Kalınbağırsağın Görevi
2.2. Dışkının
Bileşimi
2.3.
Kalınbağırsak Bakterileri
2.4.
Kalınbağırsak Kanseri
2.5. Yapay
(Sentetik) Yumuşatıcı: Laktuloz
2.6.
Kalınbağırsak Geçişi ve Dışkının Karışımı
Bölüm
w
SİNDİRİM GAZLARI
VE GAZLILIK
3.1. Gazların
Bileşimi
3.2. Gazların
Kaynakları
3.3. Sindirim
Gazlarının Nedenleri
Bağırsakta
Mayalanma ve Kokuşma
Diyet
Patolojik
(Hastalıkla ilgili) Durumlar
3.4. Gazların
Devri
3.5. Gaz
Belirtileri
3.6. Gazlı
Şişkinliklerin Tedavisi
Bölüm
x
DIŞKININ BOŞALTIMI
-DIŞKILAMA-
Bölüm
y
KABIZLIĞIN ÇEŞİTLERİ
5.1. Geçici
Kabızlıklar
Yolculuklar
İnfeksiyon
Hastalıkları
Uzun Süre
Yatakta Kalmak
Kabızlık Yapan
İlaçlar
Su Eksikliğ
Ruhsal Etkenler
Bağırsak
Tıkanmaları
5.2. Süregen
(Kronik) Organik Kabızlıklar
Sindirimsel
Nedenler
Sindirim Dışı
Nedenler
5.3. Süregen
İşlevsel Kabızlıklar
1. Beslenme
Dengesizliğine Bağlı Süregen Kabızlıklar
a-
Beslenme Alışkanlıklarının Değişimi
b-
Besinlerin İçeriğindeki Değişiklikler
Gerçek Eksiklik
2. Atonik
(Gerimsiz) İşlevsel Kabızlık (Kalınbağırsak Stazı)
3. Spazmodik
(Kasınmalı) İşlevsel Kabızlık
a-
Sosyal Baskıların Etkisi
b-
Çocukluk Çağının Baskıları
c-
Toplumsal Yaşamın Zorlukları
Bölüm
z
İLK
BELİRTİLERDEN
İHTİLATLARA
DOĞRU GELİŞME
6.1. Kabızlığın
Aniden Ortaya Çıkması
a- Uyulması
Gerekli İki Zorlayıcı Kural
Endişelenmemeli
İlaç
Kullanmamalı
b- Şayet
Kabızlık Devam Ediyorsa
Bağırsak Tıkanması
Bir
Başka Sindirimsel Hastalık
Sindirim Dışı Bir Hastalık
6.2. Süregen
Kabızlıkların İhtilatları
1. Kalınbağırsak
Divertikülozu (Çıkmazlığı)
Had
Divertikülit
Kalınbağırsak Kanaması
2. Hemoroidler
Yalancı İshaller
Fekalom (Dışkı Tıkacı)
3. Kalınbağırsak
Kanseri
4. Migren
5. Yumuşatıcı
Hastalığı
Bölüm
{
ÇOCUKLUK ÇAĞINDA KABIZLIK
Bölüm
|
TEDAVİLER
VE KORUNMA
8.1. Devamlı
Kabızlıklarda
8.2. Liflerin
Yeri
8.3. Besinsel
Lif Kapsamı
8.4. Besinsel
Liflerin Sindirim Üzerine Etkisi
A-
Sindirim Geçişine Etkisi
B-
Yağların Sindirimi Üzerine Etkisi
C-
Proteinlerin Sindirimi Üzerine Etkisi
D-
Glusidlerin (Karbonhidratların) Sindirim Üzerine Etkisi
E-
Bakterinin Topluma Etkisi
F-
Katyonların Emilmesine Etkisi
8.5. Liften
Yoksunluk ve Hastalıklar
A-
Şişmanlık
a-
Lifler ile Daha Az Kalori Alınır
b- Lif
ile Daha Yavaş Yemek Yenir
c-
Lifli Besinler Daha Hızlı Doygunluk Hissi Yaratır
d-
Lifler Uzun Süreli Doygunluk Hissi Verir
e-
Bağırsak Geçişinin Hızlanması
f-
Liften Yoksunluk ve Az Yiyerek Şişmanlama
B-
Kolesterol ve Kalp-Damar
Hastalıkları
Kolesterol Niçin Düşürülmelidir?
Anti-Kolesterol Lifler
C-
Şeker Hastalığı
Şeker Hastalığının Zararları
Şeker Hastalığında Korunma
D-
Bağırsak Hastalıkları
8.6. Kabızlığın
Önlenmesi – Herkes İçin Lif
A- Tam
Tahıllar
1.
Tahıl Taneleri
2.
Farklı Buğdaylar
3.
Tam Ekmek
4.
Hamurlar ve İrmikler
5.
Pirinç
6.
Mısır
7.
Yulaf
8.
Müesli (Müsli)
B.
Meyveler ve Sebzeler
1. Lifleri
Gevrekleştirmek İçin Pişirme
2. Meyveler
3. Taze Sebzeler
C- Kuru
Sebzeler-Baklagiller
D- Gizli
Yağ ve Şeker
Şeker
Gizli
Yağlar
8.7. Su
Gereksinimi
Günlük Su
Gereksinimi
Su ve
Bağırsaktan Geçişi
Ne Zaman
ve Hangi Miktarda İçmeli
8.8.
Su Tedavileri
A- İçmece
Tedavi (61)
Türkiye’de Kabızlığa İyi Gelen İçmece Merkezleri
B- Kaplıca
Tedavisi (61)
C- Karın
Su Tedavisi (Hidroterapisi)
8.9.
Beslenmenin Önemi
1. Grup
Yöntemi
421
Yöntemi
8.10. Doğal
Tamamlayıcılar
8.11. Ruhsal
Gerilimleri Sınırlandırmalı
8.12. Karnı Ovma
8.13.
Diafragmadan Soluma
8.14. Bedenin
Çalıştırılması
8.15. Kabızlığa
İyi Gelen Yumuşatıcı Bitkiler
8.16. Kabızlığa
Karşı Kullanılan Geleneksel Halk İlaçları
Kabızlık Perhizi
Yazarımız
Kaynakça
Dizin
Konuyu tamamlayıcı eserlerimiz:
Çocuk Sağlığı Kılavuzu (Çocuğun
büyümesi aşamasında yapılması gerekenler; karne kitap...)
9 Ay 10 Gün
(Hamilelik Rehberi)
Kadın Olmak &
28 Gün (Kadının Sağlık ve Cinsel Sorunları)
Hafta Hafta
Gebelik (Hamilelik Rehberi)
Gazlı Sindirim
Bozukluğu - Kabızlık- Doğal Tedavisi
Çocuğumuz ve
Sağlıklı Beslenmesi
|
