Arka kapak yazısı -
Termodinamik; sıcaklık, enerji,
reaksiyon ve buna benzer olayları inceleyen bir bilim dalı olmasının yanı
sıra, kapsamlı bir modeldir ve böylesi bir modele benzer sistemler için
esinlenilecek bir alt yapı gözüyle bakılabilmektedir. En ilginç analoji
kurma yaklaşımlarından bir tanesi, termodinamik bulgu ve kurallarını
ekonomiye uygulama çabalarında ortaya çıkmaktadır. Birbirine bağımlı çok
değişken içeren sistemleri termodinamik perspektiften değerlendirerek o
sistemin dinamikleri hakkında sonuçlara ulaşma çalışmaları sürdürülmektedir.
Bu tarz yaklaşımların yanı sıra, termodinamiğin temel ve doğrudan
uygulamaları; fabrikalar, nükleer santraller, diğer enerji üretim ve tüketim
sistemleri, makro ve mikro ölçekli kimyasal reaksiyonlar ve daha pek çok
gündelik olaylarla yaşamımıza girmiştir.
Aslında, Modern Termodinamiğin kökeni "İstatistiksel Fizik"tir; bu kitap ile
branş eğitiminde gözlemlenen önemli bir eksikliği kapatmayı amaçlıyoruz. Bu
kitap ile hem "fizikçiler" hem de "mühendisler" için, gerek lisans gerekse
lisansüstü öğretimde kullanılabilecek bir modelleme çatısı
oluşturulmaktadır.
ÖNSÖZ
Bilim tarihi
incelenirse insanoğlunun etrafında olup biteni anlayabilme çalışmalarına
paralel olarak anlayabildiklerini sembollerle ifade edebilme ve modelleme
çabalarını da tüm gayretiyle sürdürdüğü görülür. Hayal gücünün kontrollü
olarak uzun erişimli kurgulara ulaşabilmesi ancak böylesi modellemelerle ve
analitik çalışmalarla gerçekleşmiştir. Söz konusu modelleme gayretlerinin
uygarlığın gelişiminde doğrudan veya dolaylı etkileri yadsınamaz. Keza
bilimsel çalışmaların tetikleyici öğesi, para kazanma hırsı veya üretim
verimliliği gibi salt maddi yaklaşımlar değil “Merak bilimin hocasıdır”
sözünde çok özlü bir şekilde ifade edildiği gibi çevremizi en genel anlamda
evreni anlama gayretleridir. Bu gayretler kapsamında önemli yaklaşımlardan
bir tanesi de küçük boyutlarda olup biteni modelleyip daha sonra büyük
boyutlara ufuk çizmek ve istatistiksel yaklaşımlarla küçükten büyüğe yelken
açmak şeklinde gerçekleşmiştir.
Aslında
Modern Termodinamiğin
kökeni "İstatistiksel Fizik"tir ve günümüzde köken bilgilerden büyük ölçüde
yoksun ve temel yaklaşımlardan habersiz bir şekilde sürdürülen bu branş
eğitiminde gözlemlediğimiz önemli bir eksikliği kapatma amacındayız. Bu
kitabın hem Fizikçiler hem de Mühendisler için böylesi bir fonksiyonu
gerçekleştirebileceği görüşündeyiz. Kitabın içeriği, gerek lisans gerekse
lisansüstü öğretimde kullanılabilecek bir modelleme çatısı oluşturmaktadır.
Konuların anlatımında yapılan türetmelerin pek çoğu, aynı zamanda soru ve
alıştırma olarak da değerlendirilebilir.
Vurgulanması gereken bir diğer faktör de günümüz teknolojisinin artık küçük
boyutlarda düğümlendiğidir. Gerek biyo-teknolojilerde gerekse fizik tabanlı
teknolojilerde küçük boyutlar ve küçük parçacıklar üzerinde çalışılmaktadır.
Pek çok durumda da sistemi oluşturan çok sayıda parçacığın topyekun
davranışı çözümlenmesi gereken araştırma konularındandır. Böylesi
sistemlerin parçacık temelli hareket denklemlerinin birbiriyle kuplajlı
olarak çözümlenmesinin olanaksızlığı parçacık sayısının çokluğu düşünülürse
ortaya çıkmaktadır. Aslında parçacık sayısının çokluğu İstatistiksel
Mekaniğin duyarlılığı için bir avantaj oluşturmakta ve bu tarz yaklaşımların
bilgi-işlem teknolojilerinin gelişiminin getirdiği ilerlemelerle beraber
daha yaygın kullanım olanakları sunacağı da beklenmektedir. Bu noktada,
kitabın günümüz araştırmacıları için de içerdiği temel bilgilerle yararlı
olacağına işaret etmek istiyoruz. - yazarları
İÇİNDEKİLER
Önsöz
Giriş
Bölüm 1. Temel Termodinamik Yasaları
1.1.
Makroskopik Sistem Tarafından Yapılan İş
1.2.
Makroskopik Sistemde Enerjinin Korunumu
1.3.
Termal Denge - Sıcaklık
1.4.
Dönüşümlü Prosesler ve Entropi
1.5.
Termodinamik Potansiyeller
1.6.
Termodinamik Eşitlikler
1.7.
Dielektriklerin Termodinamik Teorisi
1.8.
Termodinamiğin Birinci Kanunu - Joule, Tomson ve Joule Prosesleri.
Magnetokalorik Etki
1.9.
Termodinamiğin İkinci Kanunu - Carnot Teoremi. Clausius Eşitsizliğ
1.10.
Termodinamiğin Üçüncü Kanunu - Nernst Teoremi
1.11.
Termodinamik Parametreler ve Parçacık Sayısı
1.12.
Özet
1.13.
Sorular
Bölüm 2. Termodinamiğin Uygulamaları
2.1.
Faz Dengesi - "Clapeyron" Denklemi
2.2.
İkinci Dereceli Faz Geçişlerinin Termodinamik Teorisi
2.3.
Ferromagnetizmanın İstatistiksel Teorisi
2.4.
Çiftsel Bileşimlerde Düzenli - Düzensiz Faz Geçişleri
2.5.
Çözeltiler - Osmotik Basınç
2.6.
Kimyasal Tepkimeler
2.7.
Yüzey Etkinlikleri
2.8.
Özet
2.9.
Sorular
Bölüm 3. İstatistiksel Mekaniğin Temel İlkeleri
3.1.
Hamilton Denklemleri ve Faz Uzayı
3.2.
İstatistik ve Olasılık
3.3.
Mikrokanonik Topluluk ve Liouville Denklemi
3.4.
Kuantum Sistemleri ve Enerji Spektrumu
3.5.
İstatistiksel Matris
(Yoğunluk
Matrisi)
ve Onun Özellikleri
3.6.
İstatistiksel Ağırlık ve Entropi
3.7.
Termal Denge ve Sıcaklık
3.8.
Kuazistatik ve Adiabatik Prosesler
3.9.
İç - Dış Parametreler ve Basınç
3.10.
Özet
3.11.
Sorular
Bölüm 4. İstatistiksel Dağılımlar
4.1.
Mikrokanonik Dağılım Eşbölüşüm Teoremi
4.2.
Klasik İdeal Gaz. Gibbs Paradoksu
4.3.
Kanonik Gibbs Dağılımı
4.4.
Maxwell Dağılımı
4.5.
Büyük Kanonik Dağılım
4.6.
Büyük Kanonik Dağılımın Uygulamaları
4.7.
Özet
4.8.
Sorular
Bölüm 5. İdeal ve Reel Gazlar
5.1.
Seyrek Gaz - Boltzmann Dağılımı
5.2.
Dengesiz İdeal Gaz
5.3.
Serbest Enerji ve Durum Denklemi
5.4.
Tek Atomlu İdeal Gaz
5.5.
İki ve Çok Atomlu İdeal Gaz
5.6.
İdeal Gazların Karışımı
5.7.
Dipol Gazlarının Yönelim Polarizasyonu
5.8.
Reel Gazlar, Van-Der-Waals Denklemi
5.9.
Zayıf İdeal Olmayan Gaz
5.10.
Özet
5.11.
Sorular
Bölüm 6. Fermi ve Bose Sistemleri
6.1.
Fermi, Dirak ve Bose, Einstein Dağılımları
6.2.
Dengesiz Fermi ve Bose Gazları
6.3.
İdeal Fermi ve Bose Gazları
6.4.
Yozlaşmış Fermi Gazı
6.5.
Yozlaşmış Bose Gazı
6.6.
Siyah Cismin Işıması
6.7.
Bose Sıvısı
6.8.
Süperakışkanlık
6.9.
Fermi Sıvısı
6.10.
Özet
6.11.
Sorular
Bölüm 7. Sapmalar ve Brawn Hareketi
7.1.
Sapmalar ve Ölçüm Cihazlarının Hassaslık Sınır
7.2.
Temel Termodinamik Niceliklerin Sapma Teorisi
7.3.
Brawn Hareketi 218
7.4.
Lineer Harmonik Salınıcının Brawn Hareketi
7.5.
Korelasyon Fonksiyonu ve Stokastik Değerler İçin Spektral Dağılım
7.6.
Kinetik Katsayıların Simetrisi İçin Onsager Prensibi
7.7.
Onsager Prensibinin Termoelektrik Etkilere Uygulanması
7.8.
Özet
7.9.
Sorular
Bölüm 8. Kinetik Teori
8.1.
Dengesiz Sistemlerde Entropi
8.2.
Sistemin Termodinamik Denge Durumuna Yaklaşması
8.3.
Dağılım Fonksiyonu - Boltzmann Denklemi
8.4.
Boltzmann H-teoremi
8.5.
Kinetik Denklemin Uygulamaları
8.6.
Özet
8.4.
Sorular
Kaynakça
Dizin
272 sayfa, ISBN: 978-975-6797-76-1,
80 gr 1. hamur kağıt, kaliteli cilt, 16,5x24 cm2.
|